Onderweg: een post-evangelische reiziger

Emerging church en het nieuwe elan van de PKN

Robert Doornenbal, ook gisteren aanwezig op de beleidsdag van de PKN heeft een zeer boeiend artikel geschreven in de CV Koers over de emerging church. De moeite van het lezen waard!

Mijn hoop voor een uitgebreider verslag over de beleidsdag van gisteren is ook al uitgekomen. Johan is al in de pen geklommen...

Kijk of dit verleidt om verder te lezen:

"22 November 2007 mag wat mij betreft de kerkgeschiedenisboekje. De Protestante kerk in Nederland heeft duidelijk een nieuw elan. Sinds de fusie tussen de Hervormden, Gereformeerde en Luthersen is er rust in de tent en kan men weer naar buiten kijken. En met dat naar buiten kijken wil men zo ver gaan dat er een unieke dag was op Hydepark in Driebergen. Alle beleidsmakers en bestuursleden uit de top van de PKN waren aanwezig evenals het crème de la crème van gemeentestichtend Nederland. Ik was van te voren reeds vol verwachting (om een beetje in St Nicolaas sfeer te blijven) vanwege enkele gunstige voortekenen vanuit de PKN..."

Lees hier verder.

Onder de indruk van de PKN

Het is een tijdje geleden dat ik heb geschreven. Na mijn reis in Engeland die trouwens zowel leuk, leerzaam als succesvol was, kwam ik in een stroomversnelling van werk, werk en werk terecht. Leuk, maar druk... Maar dat terzijde!

Vandaag was ik met een stuk of twintig andere pioniers en een redelijk grote groep beleidsmakers van de PKN in Hydepark in Doorn voor een dag over de rol van gemeentestichting bin nen de PKN. Naast dat ik er erg van geniet om pioniers zoals bijvoorbeeld Daniel de Wolf, Hans den Dolder en Siebrand Wierda hun verhaal te horen vertellen en andere pioniers tijdens de pauzes te ontmoeten, was het heel goed om deze dag samen door te brengen met beleidsmakers van de PKN. Ik was onder de indruk van hun opstelling - wat een mogelijkheden en kansen liggen daar! Niet voor het oprapen, maar met strijd en worstel kan hier binnen de PKN zoveel moois gebeuren! Ik heb er hoop voor...

Waar ik ook hoop voor heb, is dat iemand als Martijn of Johan een uitgebreider verslag van deze dag in hun blogs of sites gaan opnemen, waarnaar ik in de toekomst naar kan verwijzen. Zo niet, dan kom ik  later nog wel op deze dag terug.

Gods konijn uit de missionaire hoed (2)

Peter Jansen schreef van de week een goede reactie op mijn serie artikelen over de missionaire toekomst van de kerk in Nederland. In zijn reactie proef ik een verlangen naar meer, naar dat God dwars door onze gedragspatronen heen breekt en ons naar een hoger niveau brengt waar we uit onszelf nooit zouden komen.

Mijn serie over de missionaire toekomst van de kerk vind Peter pessimistisch en die mening deel ik met hem. In tijden van rust en welvaart heb ik weinig vertrouwen in de bereidheid van de kerk om te veranderen en door een pijnlijk proces te gaan om er 'beter' aan de andere kant uit te komen. Ik ken mijzelf - zolang alles goed gaat en alles rustig blijft, ben ik niet gemotiveerd om te veranderen. Als dit voor mij als individu geldt die eigenlijk zeer op verandering gesteld is, hoeveel te meer zou dit niet gelden voor de kerk?

Wij als kerk van Nederland zijn momenteel niet goed gemotiveerd om door een missionair aanpassingstraject te gaan wat nodig is om de mensen in ons land te dienen. Zoals een doodzieke patient van zijn dokter te horen krijgt dat hij zijn dieet en zijn rookpatroon moet wijzigen, wil hij het eind van het jaar halen, zo hebben wij een crisis nodig, willen wij de motivatie vinden om te veranderen.

Deze crisis is er nu niet. De vulkaan is al een te lange tijd stabiel. Ik wil dolgraag dat die crisis er komt! Laat de vulkaan ontploffen! Laat God zijn jokerkaart spelen en het konijn uit de hoed halen. Laten we als kerk zo snel mogelijk in een zware storm terechtkomen, zodat we wel moeten gaan kijken naar Jezus en de antwoorden vinden op de vragen die ook zijn leerlingen in de boot tijdens de storm hadden...

"Waar is God?"
Jezus ligt te slapen in de boot. De leerlingen kijken eerst om zich heen, dan kijken ze naar de storm en de golven. Pas als de paniek toeslaat, kijken ze naar Jezus en maken ze hem wakker. Laten we als kerk in paniek komen en weer gedwongen worden om naar Jezus te kijken!

"Geeft God echt om ons?"
Dit is de vraag waarmee ze Jezus wakker maken. Dit is, denk ik, de belangrijkste vraag in het leven van de mens. Geeft God echt om mij? Geeft Hij echt om de ander? Kan het Hem wat schelen wat ons, de mensen in Nederland en de wereld gebeurt? Oh, dat we die vraag voor onszelf en de mensen om ons heen weer durven stellen...

"Wie is die Jezus?"
De leerlingen worden helemaal overdonderd en verrast door wat Jezus doet. Zelf de golven en de wind gehoorzamen hem. Wie is die man? Mijn gebed is dat ook ik, misschien wel wij, ons opnieuw mogen gaan verbazen over wie Jezus is.

Jezus, overdonder mij opnieuw met wie U bent!

Pessimistisch over de kerk? Ja!
Pessimistisch over Jezus? Nee!

Ik wacht op de storm!

Gods konijn uit de missionaire hoed (1)

Peter Jansen schreef een goed doordachte reactie op mijn serie artikelen over de missionaire toekomst van de Nederlandse kerk die om reflectie vraagt. Peter stelt hierin een aantal goede vragen:

"Toen je de serie aankondigde op 04-09-07 was mijn reactie: 'Ben je echt zo pessimistisch'. En eigenlijk is die gedachte me steeds bijgebleven, ondanks jouw reactie dat je heel veel trends die in eerste instantie negatief lijken, positief waardeert.

Nu je het totaalstuk hebt gepubliceerd en ik het geheel overzie, denk ik: "Is dit alles? Heer, ik verlang naar meer."

Het woord 'kerk' wordt vaak gebruikt. Ik heb geprobeerd om je bijdragen te lezen en daarbij het woord 'kerk' te vervangen door 'Jezus'. Je beschrijft hoe een kerk zich zal terugtrekken uit de stad. Maar ik moet er niet aan denken dat Jezus zich terug trekt uit mijn stad (Utreg).

Je beschrijft de trends en extrapoleert deze. M.a.w. je trekt lijnen door. Maar is er ook plaats voor een trendbreuk? Dat God ineens iets heel aparts doet. Waar en wanneer zet God 'zijn joker in'. Waar en wannneer tovert Hij zijn konijn uit de hoge hoed (vergeef me het taalgebruik dat zijn oorsprong vindt in het duivels prentenboek en de wereld van tovenarij). Dit is mijn wanhoopsvraag naar Hem.

100 jaar geleden gaf God zijn geest aan mensen die totaal niet in tel waren in de maatschappij, mensen die niet de statistieken bepaalden.

Zou de Here God niet iets heel onverwachts kunnen gaan doen onder een bevolkingsgroep die wij als lieve christenen over het hoofd hebben gezien? Mensen die wij negeren of uitsluiten, omdat we geen contact met hen hebben, hen niet opzoeken; maar die genade gevonden hebben in de ogen van de Heer."

Goede vragen! Ik wil hier morgen op terug komen...

Alles bij elkaar

Over de afgelopen weken heb ik op mijn blog een serie geschreven over 'de toekomst van de kerk in Nederland op het missionaire vlak'. Het is niet mijn pretentie geweest om het ultieme artikel hierover te schrijven, meer een paar schetsen van de trends en de bewegingen die ik waarneem.

Hieronder het gehele artikel:

Download de_toekomst_van_de_kerk_in_nederland_op_het_missionaire_vlak.doc

Eventuele verandering en hoop ligt in de marges

Deel 13: Vandaag de laatste editie in de serie over de toekomst van de kerk in Nederland op missionair gebied.

Alle onderzoeken gaan ervan uit dat de invloed en groei van de kerk in Nederland de komende jaren afneemt. In sommige kerkgenootschappen wordt een bepaalde mate van wanhoop reeds gevoeld. Anderen steken hun hoofd in het zand of blijven onredelijk optimistisch. De meerderheid van de kerken in Nederland zou je kunnen vergelijken met een echtpaar op middelbare leeftijd. Ze hebben hun kinderen groot gebracht, vaste tradities en patronen zijn in hun leven opgebouwd. Er is een bepaalde mate van zekerheid en geborgenheid. Ze zijn klaar om de komende 20 jaar samen oud te worden. Niet alleen de PKN en de Katholieke kerk, maar ook de evangelische, pinkster en charismatische gemeenten kan je in deze groep onderbrengen. Wijsheid, kennis, invloed, geborgenheid, zekerheid, middelen zijn in deze groep te vinden, maar hoop en verandering echter niet.

Mijn stelling is dat de kerk in Nederland deze hoop en verandering wel nodig heeft om voorbij de komende twintig jaar op een gezonde manier kerk te kunnen zijn in een postchristelijke en postpostmoderne cultuur. Deze verandering is niet te verwachten vanuit de grote kern van de Nederlandse kerk, maar vanuit de kleine marges. Zoals een stel kleinkinderen een opa kunnen doen veranderen van een stijve oude man naar een speelse stoeiende jongen, zo kunnen vele kleine nieuwe projecten, kerkvormen en missionaire initiatieven de bestaande kerk verjongen en helpen om in een veranderingsproces te komen.

Nieuwe projecten kunnen experimenteren in een mate dat de bestaande kerk dit niet kan. Door een proces van evolutie en creatie, fouten maken en leren van de fouten, het proberen van nieuwe dingen, ontstaan er hele nieuwe culturele vormen van kerk-zijn die in meer of mindere mate de bestaande kerk zullen gaan beïnvloeden. Vanuit het experimenteren aan de marges en de voorbeelden van vele nieuwe vormen van kerk-zijn zal de bestaande kerk in Nederland hopelijk bepaalde vernieuwende facetten in hun wezen opnemen waardoor zij op een betere manier kerk kunnen zijn in de komende vijftig jaar.

Groeiende groep postkerkelijke christenen

Deel 12: Postkerkelijke christenen?

Er ontstaat een groeiende groep jonge christenen die uitgekeken zijn op de kerk, maar niet op het geloof. Vaak zijn dit juist ‘radicale’ jonge gelovigen die ‘het’ niet meer vinden in een bestaande kerk. Pete Ward zag deze tendens al een tien jaar geleden gebeuren en beschrijft dit uitvoerig in zijn boek ‘Kerk als water’.

De postkerkelijke christenen kan je onderverdelen in drie groepen. De eerste groep zijn mensen die wisselende kerkdiensten van diverse kerken zullen bezoeken en uitkiezen wat hen aanspreekt zonder één vaste kerk te hebben. Als je het fenomeen ‘kerk’ onder verdeelt in de drie aandachtsgebieden ‘aanbidding’, ‘missie’ en ‘gemeenschap’ zie je dat deze groep hun vorm van ‘aanbidding’ zoekt in bijvoorbeeld een maandelijkse aanbiddingsdienst in kerk A. ‘Missie’ vertalen ze als betrokken zijn in een sociaal project zoals een voedselbank, een Youth for Christ project of een missionair project van kerk B. ‘Gemeenschap’ vinden ze niet tijdens het koffiedrinken na afloop van de dienst of in de huiskring, maar thuis met andere bevriende christenen in de vorm van een diner of een gezellig avondje.

De tweede groep postkerkelijke christenen bezoeken helemaal geen kerkdiensten meer, maar zijn conferentie- of festivalchristenen of beleven hun christen-zijn online. De laatste groep staat helemaal los van de kerk en van georganiseerde christelijke activiteiten en organisaties.

Grotere afstand tussen kerken en cultuur

Deel 11: De invloed van postmodernisme en het postchristendom in Nederland zet zich door. De afstand tussen kerken en de huidige Nederlandse cultuur wordt groter. Binnen de kerk treedt een sterke mate van vervreemding ten opzichte van de cultuur op. Geschiedenis laat ons zien dat in deze situatie de oude cultuur gaat conserveren en de nadruk gaat leggen op het bewaren van het goede wat het heeft. Zoals Nederlanders die in de jaren vijftig naar Nieuw Zeeland geëmigreerd zijn, ‘Nederlandser’ zijn dan wij nu, zo zal in het geval van de Nederlandse kerk, de kerk een nog sterkere behoudende rol gaan spelen. Dit bemoeilijkt de integratie van de onkerkelijke mensen naar de kerk. Met name de integratie van onkerkelijke jongeren, die nu al eigenlijk onmogelijk is.

Een ander gevolg van de vergrotende kloof tussen de cultuur en het kerk is dat een hele generatie jongeren onder de 30 opgroeit met weinig tot absoluut geen kennis van het christelijke geloof en de kerk. Dit betekent dat wij bijvoorbeeld in ons evangelisatiewerk veel verder terug zullen moeten gaan, dan bijvoorbeeld de Alpha cursus dit nu doet.

Jeugdkerken op laatste benen

Deel 10: Het fenomeen jeugdkerken zoals wij dit nu kennen, nadert haar einde. Sommige jeugdkerken worden echte kerken die zich met name zullen richten op jongeren, maar over verloop van jaren gaan uitgroeien naar kerken voor alle leeftijden. Andere jeugdkerken blijven maandelijkse interkerkelijke jeugddiensten houden. Een groot aantal zal sluiten wegens gebrek aan vrijwilligers en trekkers, nadat de eerste en tweede generatieleiders van de jeugdkerk gestopt zijn.

Meer aandacht voor missionair gemeentestichten en meer projecten

Deel 9:

Een van de tendensen die ik zie ontstaan in de kerk van toekomst is dat de missionair gemeentestichting landelijk meer op de kaart komt te staan. Je ziet over de afgelopen jaren al een flinke toename die verder gaat groeien. Hierbij moet je denken aan studiedagen, nieuwe projecten, nieuwe Nederlandse literatuur, theologisch onderwijs. Ik verwacht dat veel van het gemeentestichten doelgroep georiënteerd zal zijn met groeiende aandacht voor crossculturele en contextuele gemeentestichting.