Postevangelisch.nl

65. De cirkel is rond

John overlijdt drie dagen later ‘s nachts in zijn slaap. Hij is maar vierenzestig jaar geworden. Suzanne en de kinderen waren gelukkig wel bij hem en waakten toen het gebeurde. Het doet me goed om te weten dat John niet alleen was.

Vijf dagen later sta ik bij zijn graf. Het was een volle afscheidsdienst. Niet alleen zijn familie was daar, maar ook veel van de jonge leiders die hij in de laatste jaren van zijn leven gementord heeft. De bezoekers van de diensten voor mensen met een verstandelijke beperking die hij maandelijks samen met Suzanne organiseerde, waren ook in grote getallen aanwezig. Sommigen huilend, anderen lachend. Maar allemaal vrolijk gekleed met heel veel bloemen. Een aantal van hen zongen nog een zelfgeschreven liedje voor John op de melodie van ‘Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje al aan.” Iedereen moest glimlachen. Het was zeker geen gewone begrafenis.

Bij het graf staan manden vol bloemen. Iedereen strooit wat bloemen op de kist. Ik heb een witte steen meegenomen die ik tijdens onze reis in Schotland op het strand gevonden heb. Het steentje lag op de plek waar John ‘s morgens zat nadat hij Jezus ontmoet had. Het voelt goed om deze steen op de kist te leggen en hier te laten.

Bij het condoleren geeft Suzanne mij een grote dikke envelop. “Dit is van John voor jou. Maar hij wilde wel dat je hem thuis pas open zou maken.” Ik weet niet wat het is, maar ik bedank haar en beloof contact te houden. Als ik thuis kom, is Jessie weg met de kleinkinderen. Ik schenk mijzelf een kop koffie in en ga dan op de bank zitten om de envelop te openen. Ik schrik. De envelop zit barstensvol geld. Wat is dat nou?

Ik zie een briefje tussen het geld liggen. Het is John’s handschrift. Dat zie ik gelijk. Het is een bedankbrief voor onze vriendschap. Terwijl ik het lees, stromen de tranen over mijn wangen. John is er echt voor gaan zitten om deze brief aan mij te schrijven. Zijn bemoedigende en liefdevolle woorden raken mij diep. Onder de brief staat zijn naam met daaronder een ps.

“Jij en Jessie hadden nog iets tegoed van mij. Kijk maar wat je ermee wilt doen. Maak een cruise om de wereld of ga desnoods terug naar Canna. Je hoeft het geld niet te tellen. Het is negenduizend euro. Je weet wel waarom...”

John had hierna een smiley getekend.

Hoelang moet John wel niet gespaard hebben om die negenduizend euro aan ons te geven? Verbaasd schud ik glimlachend mijn hoofd. Mijn kleinzoon Mark, die net vijftien is geworden, komt op dat moment de woonkamer binnen lopen en ziet zijn opa zitten met tranen op zijn wangen en een glimlach op zijn gezicht.

“Opa, is alles goed met je? Wat is er gebeurd?”

Mark komt naast me zitten.

“Wat er gebeurd is? Dat is een goede vraag, jongen.” Ik droog mijn tranen.  “Het is wel een lang verhaal. Ik weet niet of je het allemaal wilt horen.” Mark lijkt dit niet erg te vinden, want hij gaat er helemaal voor zitten. Zo begin ik aan mijn verhaal.

“Het begon vijfenveertig jaar geleden in de zomer van 1989 toen ik John voor het eerst ontmoette. We waren allebei net achttien jaar en deden een zomeractie van Jeugd met een Opdracht in Amsterdam. John en ik moesten die hele maand juli samen een kamer delen en zo leerden we elkaar kennen...”

(einde)

64. Afscheid van een goede vriend

Voordat John overlijdt bezoek ik hem nog drie keer. Elke keer lijkt John zwakker. De eerste keer maken we nog een wandeling met zijn twee honden door het bos. De keer daarop ligt John al in bed. Toch zijn het speciale tijden. We hebben nog nooit zo diep gepraat. Nou ja, gepraat... Ik praat vooral en John luistert. Ik vertel John dingen die ik nog nooit aan iemand anders heb verteld. Ik vertel hem over mijn angsten, mijn dromen, zwaktes en verlangens. Ik vertel hem hele verhalen. John knikt, luistert en begrijpt. Ik voel me begrepen. Hoewel hij zieker en zieker lijkt te worden, werken deze gesprekken genezend voor mij. Als ik dit tegen John zeg, verbiedt hij mij om me daarover druk te maken. “Het doet me ook heel goed om zo met jou te praten. Je moet je hier niet schuldig over maken. Daar is het leven te kort voor.” Dat is John, altijd een grapje om andere mensen op hun gemak te maken.

“Ben je bang voor de dood?”, vraag ik hem. John schudt ontkennend zijn hoofd en ik zie pretlichtjes in zijn ogen. “Met jou naar Schotland gaan was een avontuur. Weet je nog hoe we als zwervers onder dat afdakje lagen, hoe we zeeziek werden op de boot, maar uiteindelijk allebei God ontmoetten? Dit wordt een veel groter avontuur. Misschien wel het grootste avontuur van mijn leven. Ik ga straks God ontmoeten. Natuurlijk zie ik er niet naar uit om dood te gaan, begrijp me niet verkeerd. Maar ik ben niet bang. Ik ben zo benieuwd naar hoe het zal zijn. Iets in me kan wat dat betreft niet wachten.

John grijpt mijn arm en ik zie tranen in zijn ogen. “Ik wil Suzanne en de kinderen niet kwijt raken. Dat vind ik het ergste. Dat ik ze moet loslaten.” Ik knik en ben er voor hem.  

De laatste keer dat ik John zie, ligt hij op bed aan een morfinedrip. Hij is erg moe en ik kan maar kort blijven. We kussen elkaar als twee broers. John kan bijna niet meer praten. Fluisteren lukt nog wel. Als ik weg ga, trekt hij mijn hoofd naar zijn mond. Hij fluistert. Ik moet moeite doen om hem te verstaan. “Matthijs, twijfel niet langer aan jezelf. Je bent een goede man, een goede vriend.” Ik knijp hem in zijn arm en kus hem voor de laatste keer.

(wordt morgen voor het laatst vervolgd)

63. Onverwachts slecht nieuws (2035)

John en ik zien elkaar ongeveer drie keer per jaar. We trekken dan een dag samen op en praten over van alles. Ik heb hem twee maanden geleden nog gezien. Het verbaast me dan ook als John me onverwachts opbelt met de vraag of ik deze week nog een dag langs kan komen. Voor John maak ik graag mijn agenda vrij, dus zit ik een paar dagen later bij hem in de woonkamer. Het valt me op dat John er mager en grauw uitziet.  Suzanne schenkt ons koffie in en laat ons dan alleen. Het voelt allemaal een beetje vreemd. Ergens in mij gaan er allerlei alarmbellen af. “John, hoe is het met je?”

John legt zijn hand op mijn arm. “Het gaat niet zo goed met mij. Ze hebben onlangs darmkanker bij mij ontdekt.” Ik schrik. Hoe erg is het? “Het is erger dan ze dachten. Het is uitgezaaid door mijn hele lichaam. Ze kunnen niks meer voor me doen. Ik heb nog een paar maanden.” John glimlacht terwijl hij dit zegt, maar ik zie het verdriet in zijn ogen. 

Ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik grijp hem bij zijn arm en ben stil. Ik moet denken aan die keer toen we samen in Schotland zaten en hij net die levensveranderende ontmoeting met Jezus had gehad. Toen hebben we ook een hele tijd samen stil gezeten.

Zo zitten we als oude vrienden in zijn woonkamer. “Drink je koffie op, anders wordt het koud. En hebben we er geen koekje bij deze keer?” John breekt het ijs met een grapje. “Suzanne, hebben we niet wat lekkers voor Matthijs? Je weet wat voor snoeperd het is.” Suzanne komt met een schaal koekjes aangelopen en komt naast John op de bank zitten. John vertelt me hoe hij al langer wat klachten had en de huisarts hem doorverwezen had voor onderzoek. Kort daarna had hij de uitslag gekregen dat het ongeneeslijk was.

“Ik heb nog even overwogen om voor me te laten bidden in een genezingsdienst, maar ik zie er vanaf.” John lacht. “De kansen zijn te klein. Als ik naar Leiderdorp zou gaan waar nu broeder Houtsman staat, maak ik een kans van een op duizend om daar genezen te worden. Tenminste dat heb ik gehoord, dat op elke duizend bezoekers daar één iemand geneest. In Amerika is dat misschien een op de vijfhonderd en in Nigeria bij pastor Joseph een op de tweehonderd, maar ik wil die genezing niet gaan najagen. Ik ga niet dienst na dienst aflopen op de hoop dat die genezing voor mij zal zijn. Laat God het dan maar aan iemand anders geven. Ik wil Suzanne, de kinderen en kleinkinderen niet elke keer weer die hoop geven dat God mij misschien gaat genezen. Ik wil genieten van deze maanden samen. Ik wil goed afscheid nemen. Natuurlijk mag God mij genezen als Hij dat wilt. Graag zelfs, maar ik ga er niet naar op zoek.”

Ik knik en begrijp hem.

Het verbaast me dat het ondanks alles toch nog een gezellige middag wordt. We lachen wat af met elkaar. Als ik me klaar maak om te vertrekken, trekt John me dicht naar zich toe. “Ik zou het fijn vinden om je nog wel een paar keer te zien, voordat ik ga. Kom je binnenkort weer gauw langs.” Ik beloof het en ga dan vol gedachten terug naar huis.

(wordt morgen vervolgd)

62. Coachen van jonge leiders

John heeft net verteld dat hij niet ingaat op een verzoek van een charismatische gemeente om hun nieuwe voorganger te worden. John is te bang dat hij ook maar iets van zijn relatie met Jezus hierin kwijt kan raken.

Eigenlijk is het wel grappig dat juist voorgangers zich hier zorgen om maken. Je zou verwachten dat het voorganger-zijn ervoor zou zorgen dat je altijd in een hechte relatie met Jezus leeft. Ik weet echter wel anders. De verleidingen die je in de functie tegenkomt zijn niet mis. Het is niet voor niks dat zoveel voorgangers niet goed eindigen in hun bediening.

Ineens schiet me wat te binnen. “John, weet je wat misschien wel iets voor je is? Het coachen van jongere leiders. Ik ken zoveel leiders die misschien dezelfde weg dreigen op te gaan die jij bent gegaan en die enorm veel van je zouden kunnen leren. Jonge mannen en vrouwen die nu nog helemaal vol passie voor Jezus zijn, maar straks ook tegen hun schaduwkant en gebrokenheid aan gaan lopen en die je zo graag het beste zou gunnen.”

John hapt niet gelijk. “Denk je dat die gasten met mij zouden willen optrekken? Het is pas tien jaar geleden dat ik afgezet ben. Iedereen weet nog wat er met mij gebeurd is. Ik kan mij niet voorstellen dat er veel voorgangers in de huidige evangelische beweging zijn, die mij hun jonge leiders zouden toevertrouwen. Je weet wat er gebeurde bij onze bruiloft een paar jaar geleden. Zelfs jij kreeg het hierbij voor je kiezen. Dat ging alleen maar over spreken in gemeentes. Nu wil je dat ze mij toestemming gaan geven om hun jonge toekomstige leiders te gaan beinvloeden. Ik zie het niet gebeuren.”

Ik stomp John op zijn schouder. “Weleens gehoord van de uitspraak ‘je kunt beter achteraf vergeving vragen dan toestemming van te voren’? Ik ken jonge leiders die niet onder de invloed van bestaande evangelische leiders staan en die hier om staan te springen. Zou je er een paar willen ontmoeten?”

Een maand later is John op bezoek bij een netwerkavond voor jonge leiders die ik georganiseerd heb. Een uur lang vertelt hij zijn verhaal en de gasten hangen aan zijn lippen. Als ik na afloop vertel dat John bereid zou zijn om een aantal jonge leiders te gaan coachen, zijn er meerdere jonge mannen en vrouwen die hier heel enthousiast over zijn.

De week hierop heeft John zijn eerste coachingsgesprek. De jaren hierna coacht hij naast zijn vrijwilligerswerk in de maandelijkse vieringen voor verstandelijk gehandicapten een tiental jonge leiders. Leiders die hopelijk dankzij deze coaching niet in dezelfde valkuil zullen vallen als John en anderen in zijn generatie.

(wordt maandag vervolgd)

61. Angst voor terugval (2029)

Als John deze week een avondje bij mij thuis op bezoek is, vertelt hij me dat een jonge charismatische gemeente hem gevraagd heeft of hij voorganger in hun gemeente wilt worden. Ik schrik er een beetje van. “Weten ze van je achtergrond?”

John vertelt me dat dit voor hen geen bezwaar is. “Ze geloven dat ik vergeven en hersteld ben en zouden me graag hebben.” Ik weet het niet. Maar het is John’s leven...

“Wat heb je ze gezegd?” 

“Ik doe het niet. Om eerlijk te zijn durf ik het gewoon niet. Ik ben te bang dat ik niet om zou kunnen gaan met die positie. Oh, ik weet dat ik de taak wel aankan. Ik weet dat ik deze gemeente zou kunnen laten uitgroeien naar een grotere gemeente en hen een eind verder op weg zou kunnen helpen. Maar ik weet niet of ik dit samen met Jezus kan doen. Ik ben te bang dat, als ik weer een podium op ga en invloed krijg, ik terugval in de oude patronen van de andere John. Dat John het zonder Jezus gaat doen en gaat manipuleren en domineren.”

“Weet je, Matthijs. Ik ben tot het punt gekomen dat ik liever bang ben om zonder Jezus op te trekken, dan dat ik moet functioneren in de gaven en talenten die God mij heeft gegeven. Ik weet dat dit misschien tegenstrijdig klinkt. Maar soms is het beter om samen met Jezus ‘nee’ te zeggen tegen een geweldige bediening die je misschien op het lijf geschreven is, dan om zelfs maar het risico te lopen iets van Jezus kwijt te raken.”

Ik slik, want ik weet precies wat hij bedoelt. Ook ik ben de afgelopen jaren gegroeid in mijn invloed en bekendheid, en ik merk steeds meer de verslavende werking hiervan. Zou ik nog, als Jezus dit zou vragen, mij voor de rest van mijn leven kunnen terugtrekken in de anonimiteit en het niets doen? Of ben ik het punt gepasseerd waarin ik kan zeggen dat ik bereid ben om alles te doen wat Jezus van mij vraagt? Zelfs al was dat de rest van mijn leven met hem wandelen en op het gebied van christelijk werk en invloed niets meer te betekenen hebben. Ik weet het niet.

Maar wanneer ik John over mijn twijfels en zorgen vertel, moet hij glimlachen. “Het is een glibberig pad waarop jij je als leider kan bevinden. Maar jij bent anders dan mij. Jij wandelt met God, je bent integer. Tuurlijk zie je de verleidingen, maar ik geloof in jou.” Ik twijfel. John weet niet wat er in mij leeft. Hij weet niet echt welke strijd er soms in mijn hart speelt. Hoe moeilijk ik het vind om niet toe te geven aan verleidingen van macht, invloed en bekendheid. Ik weet van mezelf dat ik bang ben om hierin de fout te gaan, maar ik ben nog banger om dit alles te moeten gaan missen. 

Als ik dit tegen John zeg, schudt hij zijn hoofd. “Matthijs, jij bent echt een worstelaar. Ik ken niemand die zo met zichzelf kan worstelen als jij. En juist omdat je zo worstelt, laat dit mij zien dat je het goede wilt. Anders zou je niet zo worstelen en gewoon mee gaan met de flow.” Tegen deze logica kan ik niet op, maar ik zou tegelijkertijd niet de keuze kunnen maken die John maakt. Ik zit teveel vast aan mijn bediening en alle beloningen die mij dit geeft.

Ik bewonder John voor de keuze die hij hierin wel durft te maken.

“Trouwens, ik heb al een gemeente die ik moet leiden.” John laat mij een foto zien op zijn mobiel. Op de foto staan zijn vrienden die maandelijks op de viering voor mensen met een verstandelijke beperking komen.

(wordt morgen vervolgd)

60. Schande en schok

De Joy gemeente is falliet. Annelies en Erik zijn naar de Verenigde Staten geëmigreerd en het bestuur van stichting Joy is door de rechter aansprakelijk gesteld voor het faillissement van de stichting. Ze moeten hun huizen verkopen en raken alles kwijt.

Er gaat een schokgolf door evangelisch en charismatisch Nederland. Vooral als de EO een documentaire over de gedupeerde bestuursleden maakt en deze uitzendt, komt de boodschap hard aan. Iedereen spreekt er schande van, maar Annelies en Erik zitten veilig in de states. Het heeft echter wel effect op andere kerken met sterk charismatische leiders. Bestuurders die tot nu toe braaf achter hun voorganger hebben gelopen, nemen eindelijk verantwoordelijkheid op zich en leggen het financiele beleid van meerdere voorgangers aan banden. Ze hebben nu kunnen zien wat ook hen kan overkomen. Ook zij kunnen hun huizen en spaargeld kwijtraken door de leiders die ze nu blindelings volgen. Er ontstaat langzaam maar zeker een kentering in charismatisch leiderschap in Nederland. Voorbij lijken de dagen dat een voorganger in dienst kan zijn van een gemeente, maar tegelijkertijd het hele bestuur kan domineren. De macht van meerdere leiders wordt ingeperkt en er vinden zelfs een aantal ontslagen plaats. Zal dit het einde zijn van de solo charismatische leider? Ik betwijfel het...

Mensen vergeten zo snel!

Als ik die week John telefonisch spreek, merk ik dat dit hem veel doet. Hij voelt zich sterk verantwoordelijk voor dit hele proces dat hij in Joy op gang heeft gezet. Hij is degene geweest die er op stond dat bestuursleden onvoorwaardelijk hun voorganger dienden en volgden. Nu ziet hij de resultaten van zijn werkwijze en dominantie. Het boompje dat hij vanuit zijn gebrokenheid heeft geplant, is nu met een dreun volledig omgevallen. Andere mensen meesleurend in haar val.

John neemt dezelfde week nog persoonlijk met alle vijf bestuursleden contact op. Door sommigen wordt hij uitgescholden, maar er zijn ook met wie hij kan praten en bij wie hij op bezoek kan gaan om vergeving te vragen.

Als ik John een week later ontmoet, zie ik opnieuw een gebroken man die intens berouw heeft van wat hij heeft gedaan en tegelijkertijd zich zo machteloos voelt. Want ook hij heeft niet de financiele middelen meer om deze bestuursleden ook maar in enige mate te kunnen helpen.

59. Einde van de Joy gemeente (2026)

Als ik vandaag mijn google reader open, stromen de persberichten binnen. De Joy gemeente in Amstelland heeft zichzelf opgeheven. De stichting is failliet.

Nadat John als seniorpastor was afgezet, werd Annelies aangesteld als de nieuwe voorganger van de gemeente. Erik, de jonge aanbiddingsleider werd haar rechterhand. Twee jaar later trouwden ze en trok Erik bij Annelies in de villa in Blaricum in. De gemeente haalde echter niet meer zoveel bezoekers als in de tijd dat John het leidde. Gelijk na de val van John raakte Joy al een derde van haar leden kwijt. Sindsdien kwamen er maandelijks minder bezoekers. Dit had logischerwijs een grote invloed op de betalende kern. Vanwege hun nieuwe gebouw had de gemeente grote schulden in de vorm van een enorme hypotheek. MInder gemeenteleden moesten nu maandelijks hetzelfde bedrag ophoesten. De televisiebediening ‘Time for Joy’ werd als eerste gestopt. Maar dit kon het tij niet keren.

Nu vijf jaar na de val van John moest het gebouw met winst verkocht gaan worden, maar niemand wilde het kopen. Een grote televisieproducent toonde interesse, maar voor veel minder dan zij er oorspronkelijk voor betaald hadden. Annelies en Erik zagen de bui al hangen en namen plotseling ontslag.  Ze verkochten heel snel de villa in Blaricum en de woning in Portugal en verhuisden binnen twee maanden met zijn tweetjes naar de Verenigde Staten waar ze een prachtige woning aan de kust kochten. De kinderen waren toch al het huis uit. Annelies en Erik zijn financieel helemaal binnen en konden nu ruimschoots gaan rentenieren.

Het bestuur van stichting Joy bleef geschrokken achter. De schuldenlast was enorm. Er zat niets anders op dan als stichting faillesement aan te vragen en de gemeente te stoppen. De bestuurders van stichting Joy; goedaardige mannen die graag pastor Annelies wilden dienen en eigenlijk alles deden wat zij zei, worden echter wel hoofdsprakelijk verantwoordelijk gehouden voor het wanbeleid van de stichting. Dit betekent dat ook zij alle vijf faillisement moeten aanvragen, hun huis moeten verkopen en als gezin in een schuldsaneringstraject komen. Van Annelies en Erik horen ze niks meer.  Annelies kan niet aansprakelijk worden gesteld. Zij was ‘slechts’ in dienst van het bestuur en daarom niet verantwoordelijk. Dat het bestuur in werkelijkheid marionetten van Annelies waren en alles deden wat zij hen opdroeg, telt hierin niet mee. Er wordt nog een rechtzaak aangespannen om Annelies aan de schulden mee te laten betalen, maar Annelies komt hiervoor niet terug naar Nederland. De dure advocaat die zij inhuurt, laat geen spaan van het bestuur heel en de rechter kan niets anders dan alle schuld bij de verantwoordelijke bestuursleden neer leggen.

(wordt morgen vervolgd)

58. Omgang geeft besmetting (2023)

Zeven maanden later trouwen ze. Het nieuws over hun aankomende bruiloft is al snel op internet uitgelekt. Meerdere sites, forums en blogs spreken er schande van; dat John al weer zo snel durft te hertrouwen. Snel? Het is maar hoe je het bekijkt. John is meer dan twee jaar geleden gescheiden. De vraag is natuurlijk: ‘Mag een gescheiden man, laat staan een overspelige gevallen voorganger opnieuw trouwen?’ Het antwoord op de meeste sites die ik bezoek is duidelijk: ‘nee’!

Ach, Jessie en ik hebben de afgelopen maanden een paar keer met John en Suzanne opgetrokken. We denken dat ze goed bij elkaar passen. Suzanne is een heel ander type dan Annelies. En John is nu een ander mens. Ik weet dat je dit zo gemakkelijk kan zeggen. Het klinkt zo evangelisch: ‘Jezus vergeeft, verandert mensen en dan komt het helemaal goed’. Zo eenvoudig, zo goedkoop! Ik heb John de afgelopen twee jaar goed leren kennen en ik heb gezien dat bekering en herstel helemaal niet goedkoop zijn. Behalve zijn 1,2 miljoen euro heeft het hem echt alles gekost. En nog gunnen de mensen hem het licht in de ogen niet. Natuurlijk weten ze niet precies wat er allemaal in zijn leven heeft afgespeeld. Ze zien alleen maar de gescheiden voorspoed-voorganger die viel en nu zijn jonge vriendinnetje trouwt...

Gelukkig is het toch een feestelijke dag. John heeft gevraagd of ik getuige wilt zijn van zijn huwelijk. Ook dit is van te voren uitgekomen en uitgebreid op het internet gebracht. Het heeft me de afgelopen weken al een paar spreekbeurten in het land gekost. ‘Waar je mee omgaat, word je mee besmet’, is de denkwijze hierachter. Mensen kunnen niet begrijpen dat ik mijn goedkeuring aan dit huwelijk geef en hier ook nog getuige van wilt zijn. Hoe kan ik dat nou doen? Omdat ze John als een grote boef zien, ben ik nu ineens ook een boef en niet meer waardig voor hun gemeente. Het verbaast me dat er nog echt gemeentes zijn die mij daardoor niet meer als spreker willen hebben. Hoewel ik er ‘s nachts niet echt wakker van ligt, doet het wel iets met me. Natuurlijk blijven er nog genoeg spreekbeurten en workshops over, maar dat gaat het niet om. In een keer hoor ik er bij een bepaalde groep christenen in Nederland ook niet meer bij. Het raakt me eigenlijk meer dan ik van te voren had kunnen bedenken.

Natuurlijk zijn dit dingen die je op de dag zelf van je af moet zetten. John is in ieder geval dolgelukkig. Hij belde me van de week nog dat het nu zeker was dat zijn kinderen ook gingen komen en dat ze er de hele dag als daggasten bij zouden zijn. Ik hoor het hem nog steeds zeggen: “Naast het trouwen, vind ik dat het fijnste wat er is; dat ook zij erbij zijn.”

Tijdens de trouwdienst zijn niet alleen zijn kinderen erbij, maar ook alle bezoekers van de maandelijkse vieringen waar John en Suzanne bij betrokken zijn.  Dit maakt het tot een iets wat chaotische feestelijke dienst vol plezier, gezang en gelach. Ik denk dat ik in tijden niet meer zoveel plezier heb meegemaakt in een trouwdienst. Vanzelfsprekerd is er tijdens de dag ook tijd voor reflectie. Zowel John als Suzanne kijken tijdens het diner voor daggasten kort terug op hun leven en hoe zij tot vandaag gekomen zijn. Het verrast me niet dat John zichzelf hierin niet spaart, maar eerlijk vertelt wat er in zijn leven allemaal gebeurd is en uiteindelijk terugkomt bij de genade van God.  

‘s Nachts op weg naar huis verwonderen Jessie en ik ons in de auto erover hoe God uiteindelijk toch nog herstel kan brengen uit hopeloze rotzooi. Werkelijke wonderbaarlijk!

57. Eindelijk weer op de rails

John vindt een andere baan als salesmanager van een groot bedrijf in Apeldoorn. Gewoon een seculiere baan bij een seculier bedrijf, maar het past bij hem. Hij verhuist opnieuw en vindt een leuk appartement in Apeldoorn. Als ik een half jaar later bij hem op bezoek ga om zijn nieuwe huis te bekijken, verwelkomt hij me met open armen. Ik ben blij om te zien dat wij eindelijk echte vrienden zijn geworden. Vol interesse vraagt hij me van alles over hoe het met mij gaat en met Jessie en de kinderen.

Als ik vraag hoe het met hem gaat, vertelt hij vol blijdschap dat hij sinds kort weer contact heeft met zijn kinderen. Het contact is nog pril en aftastend, maar het is er wel. Ze zijn laatst zelfs met zijn drieën bij hem komen eten.

John gaat ook sinds een paar maanden weer naar een kerk. Niet naar een charismatische of evangelische gemeente omdat dit waarschijnlijk nog te gevoelig ligt, maar naar de PKN gemeente in zijn buurt. Enthousiast vertelt hij dat via de kerk iets leuks op het spoor is gekomen. Ik vraag me af om het weer om een vrouw gaat, maar als ik John dit vraag, begint hij hard te lachen. Hij neemt me mee naar zijn computer en laat me allemaal foto’s zien van een kerkviering van mensen met een verstandelijke beperking. “Dit is wat ik nu elke maand doe. Ik werk mee in het organiseren van diensten voor verstandelijk gehandicapte mensen. Prachtig mooi is dat! Vroeger probeerde ik hen altijd wat op afstand te houden. Vooral omdat ik me geen raad wist hoe ik me rond hen moest opstellen, maar ik heb mijn angst overwonnen en ik ben echt van ze gaan houden. We hebben de meest diepe, ontroerende, grappige diensten die ik ooit heb meegemaakt. Zo mooi!”

Als ik hem vraag of hij mag preken, begint hij weer te lachen. “Nee, ik preek nog niet. Ik verwelkom ze, praat me ze, breng ze soms naar het toilet, schenk koffie; dat soort dingen.” Ik kijk hem vragend aan. “En nee, het is geen boetedoening. Ik doe dit niet om iets goed te maken of omdat ik deze mensen zo zielig zou vinden. Ik doe het gewoon omdat ik er enorm van geniet. Trouwens zou jij niet een keertje met je buikspreekpop een verhaal voor hen willen vertellen? Dat vinden ze geweldig, man”

Zo sta ik twee maanden later in een volgepakte kerkzaal met mijn buikspreekpop voor deze mensen een verhaal uit de bijbel te vertellen. Er wordt tijdens mijn verhaal gelachen, gegild en geroepen. Vooral als mijn pop er lekker tegendraads ingaat. Aan het eind van de dienst, als alle bezoekers weer weggebracht zijn, stelt John me voor aan Suzanne, een van de teamleden. We gaan na afloop nog wat drinken met elkaar in een restaurant. Het is overduidelijk dat beiden flink verliefd zijn. John heeft Suzanne tijdens de maandelijkse vieringen leren kennen. Ze komt zelf uit een andere PKN gemeente in Apeldoorn, maar gaat sinds een paar weken met John mee naar zijn kerk. Ik vind het een leuke meid. Ze is zo’n vijftien jaar jonger dan John, maar lijkt John goed aan te kunnen.

(wordt morgen vervolgd)

56. Een charismatische baan (2021)

John is alles kwijt geraakt en wat hij nog niet kwijt was, heeft hij na onze trip in Schotland terug gegeven. Het was ook geen klein bedrag dat hij weggegeven heeft; bijna anderhalf miljoen euro. Hij is de afgelopen weken bij veel van zijn ‘slachtoffers’ op bezoek geweest om hen vergeving te vragen en hen zo goed als het kan te vergoeden.

Nu heeft hij echt niks meer. Om zijn woning in Amsterdam te kunnen aanhouden en in zijn onderhoud te kunnen voorzien, heeft hij dringend een baan nodig. Het liefst zou hij werken in een christelijke functie. Dit is wat hij gewend is. Maar een nieuwe baan in de evangelische hoek van ons land kan hij volgens mij wel schudden. Iemand die zo gevallen is als John, is afgeschreven. Zelfs al heeft hij een werkelijk herstel meegemaakt. In de charismatische hoek ligt het gelukkig net wat anders. Ik weet niet waarom, maar mensen zijn hier eerder geneigd om iemand een tweede kans te geven.

John kan directeur worden van een kleine charismatische uitgeverij in Barneveld. Het is niet echt wat hij wilt, maar het is het beste wat hij kan krijgen. John geeft zijn woning in Amsterdam op en verhuist naar Barneveld.

In Schotland heeft hij mij verteld dat hij gesprekken wilde aangaan met een christelijke psycholoog om nog een aantal dingen uit zijn verleden te doorspreken en te verwerken. Hij houdt zijn woord en neemt contact op met een christelijke psychologe in Ede. Een aantal maanden later belt hij mij op dat hij goed nieuws heeft. Hij heeft een nieuwe vriendin. Iemand die helemaal bij hem past. Ze is ook christen en samen gaat dit het helemaal worden. Ik ben enthousiast voor hem totdat hij mij vertelt dat zijn nieuwe vriendin zijn christelijke psychologe is. “Hoe kan je nu een relatie krijgen met je psychologe?”

Hij vertelt mij dat ze pas nadat zijn sessies met haar geeindigd zijn een relatie hebben gekregen, dat ze er goed over hebben nagedacht, maar dat ze het allebei wilden proberen. Hij is zo gelukkig!

Drie weken later staat John ineens bij ons voor de deur. Ik ben niet thuis, maar Jessie laat hem binnen en geeft hem koffie. Het gaat niet goed met John. Zijn relatie met de psychologe is uit en de baan als directeur van een uitgeverij past helemaal niet bij hem. Hij gaat op zoek naar een nieuwe baan.

(wordt morgen vervolgd)

55. De brief...

Gisteren ben ik met John op bezoek geweest bij zijn moeder. Het was een emotionele ontmoeting. Ik ben maar kort gebleven. John en zijn moeder waren zo met elkaar in gesprek, dat ik makkelijk kon gaan.

De volgende dag staat John weer bij mij voor de deur. Het valt me op dat er iets aan hem veranderd is. Hoewel hij er niet uitziet met een onbeslapen hoofd en rooddoorlopen ogen straalt hij. “De brief...”, denk ik meteen! John kan niet wachten tot de koffie op tafel staat om me alles te vertellen. John’s vader heeft vlak voor zijn dood een laatste brief aan John geschreven waarin hij alles goed maakt. John laat me de brief lezen. De brief bevat wel tien kantjes en John gaat er rustig voor zitten, terwijl ik hem lees.

In de brief beschrijft zijn vader hoe hij in zijn jeugd altijd hard moest werken op de boerderij van de opa van John.  Dat het er bij hem ingestampt was dat hard werken de weg was naar goedkeuring van God en van zijn eigen vader. Hoe hij in dezelfde valkuil was gevallen als voorganger van de gemeente door onmogelijke uren te draaien om er maar voor te zorgen dat hij God en anderen kon behagen.  In dit alles had hij als vader John helemaal verwaarloosd. Hij was zo opgegaan in het reilen en zeilen van de gemeente dat hij geen vader voor John was geweest. Hier heeft hij de verdere rest van zijn leven spijt van gehad. Zoveel spijt dat hij alsnog na al deze jaren John hiervoor vergeving wilt vragen.

De brief gaat verder. Zijn vader laat zien dat hij begrijpt waarom John de weg is ingegaan die hij heeft gekozen. Natuurlijk heeft hem pijn gedaan om al die jaren geleden door John als voorganger afgezet te worden. Maar ook hierin heeft hij Gods goede hand leren zien. Dit moest wel gebeuren zodat zijn vader kon leren om zich weer te richten op zijn relatie met God, en ook opnieuw met zijn vrouw.

In de brief is geen enkel verwijt naar John te lezen. De vader neemt alle schuld op zich. Tegelijkertijd laat hij John weten dat, mocht er iets tussen hen hebben ingestaan, hij John van harte vergeeft. De brief eindigt met weldoordachte betuiging van liefde en trots voor zijn zoon. Niet trots om wat John in zijn leven gepresteerd heeft, maar om wie hij is. Ik merk dat deze woorden mij ontroeren.

Zijn vader spreekt de hoop uit dat de vervloeking in hun familie van hoe vaders met hun zonen omgaan bij John mag verbroken worden en dat hij een geweldige liefdevolle relatie met zijn zonen mag hebben. De brief eindigt met het gebed dat John altijd mag weten hoe geliefd hij is door zowel zijn hemelse Vader en zijn aardse vader.

Als ik eindelijk de brief aan John terug geef, kijkt hij mij met een grote glimlach aan. “Ik ben niet alleen door Jezus vergeven, maar ook door mijn vader. Het is helemaal goed. Ik heb vannacht niet geslapen en een lange brief aan mijn vader terug geschreven die ik vanmiddag bij zijn graf wil begraven. In de brief heb ik alles aan mijn vader verteld. Misschien klinkt het raar, maar ik weet zeker dat hij mij gehoord heeft en dat het zo goed is. Ik ga na vandaag ook mijn uiterste best doen om het contact met mijn eigen kinderen te herstellen. Wat tussen mijn opa en mijn vader en tussen mijn vader en mij verkeerd is gegaan, hoeft niet automatisch tussen mij en mijn kinderen te gebeuren. Ik ga er alles aan doen om het goed te laten komen.”

Niet veel later zwaai ik John vanuit mijn deur uit. Ik ben benieuwd hoe het contact met zijn kinderen zal gaan verlopen.

(wordt morgen vervolgd)

54. Een heftig bezoek aan zijn moeder

Een paar dagen later belt John me op. Hij heeft telefonisch contact gehad met zijn moeder en heeft voor volgende week een afspraak gemaakt. Of ik nog steeds bereid ben om met hem mee te gaan?  Het is vijfentwintig jaar geleden dat hij haar voor het laatst  gesproken of gezien heeft. Tot voor kort heeft hij er alles aan gedaan om elk contact te vermijden maar na onze vakantie in Schotland heeft hij zijn moeder nu al twee keer telefonisch gesproken. Of ik dinsdag met hem mee wilt gaan.

Ik ben met mijn eigen auto gekomen. John's moeder woont in groot seniorenflat in Zeist. John en ik hebben een paar straten van zijn moeder’s huis afgesproken. Als ik parkeer, staat John er al met zijn auto. John is heel zenuwachtig. Dat is wel aan alles te zien. We wandelen samen naar zijn moeder's huis. John is hier ook nog nooit geweest. In de tijd dat John nog contact met zijn ouders had, woonden ze nog in Amstelveen. Een aantal jaar geleden voordat John's vader overleed, zijn ze naar Zeist verhuisd. John's moeder woont op de zevende verdieping. Ze heeft via de intercom de deur van het flat al voor ons opengedaan. Als we op de zevende verdieping uit de lift stappen, staat John's moeder al bij de lift te wachten. Huilend vallen de twee elkaar om de hals.

Ik sta er een beetje schaapachtig bij. Snikkend als een kind valt John zijn moeder om de hals. Keer op keer hoor ik hem fluisteren: “Mam, het spijt me zo. Het spijt me zo.” Zijn moeder strijkt zijn haren en fluistert: “Het is goed zo, jongen.” Als na een paar minuten het heftigste van de ontmoeting eraf is, neemt zijn moeder John aan de hand mee het huis binnen; de woonkamer in. Ik volg op een afstandje.

Voordat we de kans krijgen om te gaan zitten, haalt zijn moeder een envelop uit de lade. “Dit is een brief van je vader. Hij was er zo zeker van dat je op een dag hier terug zou komen, dat hij mij op zijn sterfbed deed beloven dat ik je deze brief zou geven op het moment dat je hier terug zou komen. Hij is voor jou. Zo!” Het lijkt of er een grote last van haar afvalt. “Hebben jullie trek in koffie?” John en zijn moeder raken in een diep gesprek. Ik drink mijn koffie op en neem afscheid met de smoes dat ik nog een andere afspraak heb. Hier hoef ik verder niet meer bij te zijn.

(wordt morgen vervolgd)

53. Terug in Nederland

Aan het eind van de middag komen we helemaal kapot bij onze tentjes aan. We zijn om vier uur vanmorgen vertrokken en nu is het vijf uur in de middag. We trekken ons allebei terug in ons tentje. Twee uur later kom ik helemaal stijf van de spierpijn uit mijn slaapzak. Dit was echt een van de heftigste tochten in jaren. John lijkt helemaal niet meer uit zijn tent te willen komen. Waarschijnlijk is hij gelijk gaan slapen. Na een snelle warme hap trek ook ik me weer terug in de warmte van mijn slaapzak.

De volgende dag slapen we uit. Aan het eind van de ochtend strompelen we vijf uur lang het hele eind terug naar de haven van Rum. We zijn tot de conclusie gekomen dat we eigenlijk allebei te oud zijn voor dit soort ongein. We zetten ons tentje op vlakbij de aanlegplaats en nemen de volgende ochtend de boot naar het eiland Eigg waar we de laatste dagen van onze reis zullen doorbrengen. Aan boord bestellen we in het restaurant allebei een vol Engels ontbijt. Na een paar dagen alleen maar gedroogde maaltijden te hebben genuttigd, is het heerlijk om weer ‘echt’ te eten. 
 
Ook op Eigg kamperen we wild. We beklimmen de ‘Neus’; een grote lava rots, bezoeken een voormalige Keltisch klooster en lopen rondom het hele eiland. Tijdens het wandelen praten we wat af. We vertellen elkaar onze levensverhalen en leren de ander echt kennen.

Drie dagen later zitten we in het vliegtuig op weg naar Schiphol. Al onze kleding is vies, onze schoenen zitten vol modder en wij stinken. Deze keer wordt er niet geflirt met de stewardess. Ik heb de indruk dat ze zelfs om ons heen loopt. Misschien ruiken we te erg. Ik ben blij dat ik John heb meegenomen op deze reis. Ik heb er niet alleen een vriend bij gekregen. Ik heb Jezus opnieuw ontmoet. Ik heb opnieuw zijn genade leren kennen. Wat heeft deze reis mij goed gedaan!

Op Schiphol nemen we afscheid. Ik ga naar Jessie en John gaat terug naar zijn flat in Amsterdam. Hij gaat me volgende week bellen als hij een afspraak met zijn moeder heeft gemaakt. In de trein terug naar huis realiseer ik mij ineens dat ik hem tijdens onze hele reis in Schotland nooit meer naar Selina heb gevraagd...

(wordt maandag vervolgd)

52. Aan het einde van de lijn

Boven op de hoogste berg van het eiland Rhum heeft John mij net gevraagd of ik met hem mee wilt gaan als hij weer voor het eerst in jaren op bezoek bij zijn moeder gaat.

De vraag overvalt me een beetje. Natuurlijk wil ik wel met John mee. Ik denk dat het voor iedereen wel een ongemakkelijk eerste bezoek zal zijn, maar dat zij zo. Als ik het hierin voor hem gemakkelijker maak, wil ik meegaan. We rusten nog even uit voordat we weer naar beneden gaan om langs een andere bergkam een volgende top te bereiken.  “En hoe is het met je kinderen?”, vraag ik hem. John heeft twee zonen en een dochter. Net als mijn kinderen zijn ze alledrie het huis uit.

John vertelt dat ze tijdens de scheiding alle drie voor hun moeder hebben gekozen. “Ze willen geen contact meer met mij hebben. Het lijkt wel of de geschiedenis zich herhaalt.  Het voelt als dat lied van Marco Borsato. Je weet wel van vroeger. Hoe heette dat nou? Oh ja, ‘Aan het einde van de lijn’. Een paar seconden later galmt dit lied door de bergen van Rhum. Verbazingwekkend hoe snel de woorden terugkomen:

“Zou je niet eindeloos rijk willen zijn
Voor een dag
Als koning ontwaken en baden in weelde
en alles was goud wat je zag
Voor een dag op de troon van een luchtkasteel

Maar zonder je mantel
zou niemand meer zien wie je bent
Gewoon een verschijning die kwetsbaar is
niet langer als koning herkend

Onbevangen en naakt
komt een mens op de wereld
en naakt gaan we hier weer vandaan

Want alles blijft achter
Heel je bezit
En leeg zijn je handen
aan het eind van de rit
Niemand is machtig
en iedereen klein
Aan het einde van de lijn

Zou je niet mooier dan mooi willen zijn
als het kon
Geslaagd in het leven
Beroemd en aanbeden
Zo stralend en warm als de zon

Onbeholpen en naakt
Komt een mens op de wereld
en naakt gaan we hier weer vandaan

Want alles blijft achter
Heel je bezit
en leeg zijn je handen
Aan het eind van de rit
Niemand is machtig
en iedereen klein
aan het einde van de lijn."

(wordt morgen vervolgd)

51. Zou mijn moeder mij nog wel willen zien?

John en ik zitten boven op een berg op het eiland Rhum. Niet echt een goede plek om in een diep gesprek te raken over zijn relatie met zijn vader, maar ja; dat soort dingen gebeuren.

“Hij is vorig jaar overleden en ik heb nooit de kans genomen om het met hem goed te maken, om hem te zeggen dat ik wel van hem hield. Ik wilde hem straffen, weet je. Ik wilde hem laten voelen wat ik al die jaren had gevoeld. Maar uh, hoe dom kan je als mens zijn. Denk je dat hij ooit heeft geweten hoeveel ik van hem houd.”

John begint te huilen en ik leg mijn hand op zijn schouder.

“Nu is mijn vader vorig jaar overleden. Ik ben niet eens op de begrafenis geweest. Ik heb mijn moeder niet gesproken. Ik ben enig kind, man. Ik ben het enige wat ze hadden en ik ben er niet geweest. Ik weet niet eens hoe het met mijn moeder is...”

John schokt van het huilen.

Zo zitten we hier een tijdje. Ik merk dat het kouder wordt. Vanaf de zee zie ik een mistbank langzaam de berg op kruipen. En ja, hoor; tien minuten later zijn we omgeven door een ijskoude mist. Ons uitzicht op Mull, het vasteland en alle andere eilanden is geslonken tot mijn tenen. Verder dan twee meter weg kan ik niet meer zien.  Ik sta op en trek John aan zijn arm. “We moeten gaan. Straks zien we geen hand voor ogen meer. Kijken of we even kunnen dalen om naar de volgende top te gaan.” John veegt met zijn mouw langs zijn ogen en neus en klimt overeind. Heel voorzichtig dalen we een stukje af om dan langs een dunne richel naar een volgende top te klimmen. 

Voorzichtig manouvreren wij ons langs de richel. De richel is maar twee meter breed met aan beide kanten een steile klif van een paar honderd meter. Als jij hier uitglijdt en naar beneden valt, is het afgelopen. Gelukkig trekt de mist weer een beetje op en strekt het hele eiland zich voor ons uit. De top die we nu gaan beklimmen, is de hoogste van het eiland. Het lijkt een stuk steiler dan onze eerste beklimming. Een uur later zitten we op de cairn; een stapel stenen op de top uit te hijgen.

“Ik dacht dat rennen met onze rugzakken om de trein te halen al vermoeiend was, maar dit slaat alles. Ik ben in tijden niet meer zo kapot geweest en we moeten straks nog terug. Nou ja, terug... Het is een rondje wat we lopen, he.” We kijken nog even op de kaart en zien dat we halverwege zijn.

“He Matthijs, als ik straks terug ben in Nederland wil ik langs mijn moeder gaan. Ik wil het echt gaan goed maken, maar...” John zwijgt even. “Ik weet niet of ze mij nog wel wilt zien. Het is ook niet niks wat ik hen al dit jaren aangedaan heb. Ik vind het wel heel spannend. Ik weet niet hoe ik zou reageren als ze hetzelfde zou doen wat ik al die jaren heb gedaan en mij niet zou willen zien.” Zit die kans er in?, vraag ik hem. John schudt met zijn schouders. “Ik weet het echt niet. Misschien een domme vraag, maar zou je met mij mee willen gaan als ik de eerste keer naar haar toe ga?”

(wordt morgen vervolgd)

50. Boven op de berg

Als we ‘s morgens opstaan, zijn onze tenten bevroren en liggen er allemaal herten rondom onze tenten te slapen die heel snel wegrennen als ik mijn hoofd uit de tent steek. John stapt een paar minuten later zijn tent uit. Het schemert, maar het belooft een heldere dag te worden.
 
Het is een hele klim; vooral voor twee mannen die binnenkort vijftig worden en allebei ‘iets’ te zwaar wegen. Gelukkig kunnen we al onze bagage en rugzakken in onze tenten laten liggen. Hier komt vandaag toch niemand meer langs. De bergen op Rum zijn ongeveer een kilometer hoog, maar omdat je op zeeniveau begint, is het toch nog een hele klim. De zonsopgang op de top halen we niet meer. Halverwege de berg komt de zon over het eiland Mull op. Om een uur of acht in de ochtend staan we op de eerste top. Het is de enige plek op het eiland waar er mobiel bereik vanaf het vaste land is. Ik gebruik de kans om uitgebreid Jessie te spreken, terwijl John stil zit te genieten van het uitzicht. Na Jessie bel ik mijn dochter Sanne, die onlangs getrouwd is en in Engeland woont. Na Sanne is mijn zoon Ben aan de beurt die voor zijn studie doordeweeks in Groningen op kamers woont. John zit daar maar te zitten, terwijl ik al mijn telefoontjes afwerk. Als ik eindelijk neerleg, komen er ook nog eens een tiental sms’jes binnen; van mijn vrienden, collega’s en van mijn ouders. John’s mobiel blijft leeg. Ik schrik van het contrast. Dat betekent het dus om alles kwijt geraakt te zijn.

Ik ga naast hem zitten. Hij biedt mij een halve snicker aan. “Dat waren een hoop sms’jes.” Ja, zelf mijn ouders wilden even dag zeggen. “Weet je dat ik al 24 jaar geen contact meer heb gehad met mijn ouders. Het is niet dat zij het niet geprobeerd hebben, maar ik heb mede onder de invloed van Annelies al het contact met hen geweigerd. Ach, ik moet me niet achter Annelies verbergen. Je weet dat ik mijn vader heb afgezet als voorganger.”

Ik knik, terwijl ik nog een hap van mijn snickers neem.

“Mijn vader was er nooit toen ik kind was. Hij was altijd bezig met de kerk, altijd bezig met andere mensen. En als hij er was, was het nooit genoeg wat ik deed. Hij wilde altijd maar dat ik beter mijn best zou doen, meer zou presteren. Eigenlijk ben ik mijn hele leven heel boos op hem geweest. Toen ik de kans kreeg om hem af te zetten als voorganger en zelf de gemeente over te nemen, heb ik dit gedaan. Vooral ook om wraak op hem te nemen en hem te laten zien dat ik beter was dan hij. Al die jaren heb ik me best gedaan om aan hem te bewijzen dat ik beter was dan hij. Om te laten zien dat ik geen sukkel ben, dat ik wel iets kan, dat ik niet voortdurend faal. Mijn vader heeft me zoveel brieven geschreven. Hij heeft me gebeld, is zelfs meerdere keren langs gekomen, maar ik heb alles afgehouden. Zijn brieven heb ik weggegooid; niet eens gelezen. Ik heb hem nooit meer gesproken. Weet je, Matthijs, hoeveel spijt ik daar nu van heb?”

Ik luister en weet dat ik eigenlijk niks hoef te zeggen...

(wordt morgen vervolgd)

49. Jezus verandert mensen?

John heeft me net verteld dat hij zo’n 1,2 miljoen euro wil weggeven aan een groot aantal mensen die hij en Annelies de afgelopen jaren financieel gemanipuleerd hebben.

Wat houd je over als je dit allemaal weggeeft?, vraag ik hem. “Niks, helemaal niks, maar dat is ook weer een avontuur. Weet je, ik heb jaren alleen maar voor geld geleefd en kijk waar het mij gebracht heeft. Ik ben alles kwijt geraakt, maar ik heb Jezus weer gevonden. Ik ga dit niet laten wegnemen door geld vast te houden wat ik afgedwongen heb. Ik heb echt het idee dat dit is wat Jezus van me vraagt.”

Wat ga jij doen dan als je geen geld meer hebt?

“Als ik terug ben, denk ik erover om een baan te gaan zoeken. Een hele nieuwe start maken. Ach, ik zie wel. Ik heb het idee dat ik eerst een hoop goed te maken heb. Ik heb een aantal mensen waar ik echt persoonlijk langs zal moeten gaan om vergeving te vragen.” Het valt me op dat er echt een verandering bij John lijkt te hebben plaatsgevonden. Toen hij gisteren vertelde dat hij Jezus had ontmoet, dacht ik iets van: “Ja, dat zal wel!”. Maar ik lijk hier met een andere John te zitten. Grappig om te zien hoe zo’n cliche van ‘Jezus verandert mensen’ voor je ogen echt te zien gebeuren.

"Hoe zit het met Karin?" Karin is de jonge vrouw in de gemeente die zwanger is geraakt van John en waardoor John uiteindelijk moest aftreden. "Heb je daar nog contact mee?' John schudt zijn hoofd. "Ze heeft vlak nadat ik afgezet ben een miskraam gehad. Ik heb nog wel een brief van haar gehad dat ze nooit meer contact met mij wil of nog maar iets van mij horen. Ik vind het wel heel verdrietig voor haar. Het is ook een beetje ironisch. Ik moest aftreden omdat zij zwanger van me was en zodra ik afgetreden ben, raakt zij het kindje kwijt. Het kan soms heel raar lopen... Ik ben er zelf niet verdrietig om dat ik binnenkort niet opnieuw vader wordt, maar voor haar vind ik het heel erg." Ik knik.

Die avond gaan we vroeg richting bed. Morgenochtend willen we om vier uur opstaan om heel vroeg een aantal bergtoppen te gaan beklimmen en vanhier de zon te zien opkomen. Die nacht is het erg koud. Ik heb al mijn kleren aangetrokken, mijn muts opgezet, maar toch is het moeilijk warm worden. Ik lig nog een lange tijd na te denken over de keuze die John hierin maakt. Volgens mij ging zelfs Zacheus zo ver niet...

(wordt maandag vervolgd)

48. Een hoop geld om kwijt te raken

Vanaf die avond verandert onze relatie. We zijn op Canna allebei met onze duistere kant geconfronteerd en hier zowel gebroken als meer geheeld uitgekomen.  Er is een verbroedering ontstaan die moeilijk onder woorden te brengen is. Maar misschien voor het eerst in onze twintigjarige relatie zijn we echt vrienden aan het worden.

De volgende dag vertrekken we met de ferry naar het woeste bergeiland Rum. Het is een lange dagwandeling van de aanlegplek langs het dorpje door het midden van eiland naar het mausoleum. Het mausoleum is de plek waar de eerste graaf van Rum in een echt marmeren mausoleum met vrouw en dochter begraven ligt. Het is een bizar gezicht. Een groot marmeren gebouw op zo’n uiterst afgelegen plek.  Het is hier prachtig wild met de woeste bergen op de achtergrond. Ik kan me voorstellen dat dit de favoriete plek van de graaf op het eiland was.

We zetten onze tentjes op langs het riviertje. Het is nog steeds prachtig weer. Na het eten gaat John op de rotsen uitkijkend op de baai zitten schrijven. Hij zit hier wel een paar uur. Ik probeer mijn nieuwsgierigheid te bedwingen en schrijf zelf wat in mijn dagboek. Maar mijn nieuwsgierigheid wint het toch. Ik kook water voor twee koppen thee en ga met twee hete mokken richting John.

John hoort me niet komen. Hij schrikt als ik ineens achter hem sta. “Thee?” vraag ik hem. John knikt en ik ga naast hem zitten. Als ik hem vraag wat hij aan het eind schrijven is, laat hij mij een lijst van namen en bedragen zien.

“Toen je me eergisteren confronteerde met al die mensen die ik volgens jou financieel uitgebuit en gemanipuleerd had, deed ik dat af als onzin. Maar Jezus liet me gisteren zien dat ik inderdaad misbruik van meerdere mensen heb gemaakt. Hij heeft mij zelfs hun gezichten en verdriet laten zien. Annelies en ik hebben bij sommigen van hen veel kapot gemaakt. Deze lijst zijn de namen van de mensen die Jezus mij gisteren liet zien.”

Ik knik en weet even niet wat ik moet zeggen.

“Ik wil al mijn geld gaan weggeven.” Al je geld?, vraag ik hem verbaasd.  “Ik wil opnieuw beginnen. Ik wil opnieuw leren om samen met Jezus te gaan leven en Hem te gaan vertrouwen. Vandaar die bedragen.” John laat me de lijst zien. Er staan zo’n vijftig namen op de lijst en achter de lijst bedragen van vijfduizend naar vijftigduizend euro. Ik doe een snelle rekensom en zie dat het bij elkaar op ongeveer 1,2 miljoen euro uitkomt. Wil hij dat echt allemaal weggeven? Zou hij dan nog wel wat overhouden? Het is een hoop geld om kwijt te raken...

(wordt morgen vervolgd)

47. Geen wonder voor mij

Ik zit boven op Compass Hill op het eiland Canna. Ik ben boos. Boos op God, boos op Jezus, boos op John. Ik vind het niet eerlijk dat ik al die jaren hard gewerkt heb om trouw te blijven aan Jezus en dat John zo gemakkelijk er vanaf komt. Jezus komt wel op bezoek bij hem, maar niet bij mij.

Er komt geen wonder voor mij. Geen engel op bezoek, geen woorden uit de hemel. Ik zit hier helemaal alleen op de berg. Ik moet hier zelf door heen. Ik moet perspectief vinden. Voor het eerst in mijn leven begrijp ik hoe Kaïn zijn broer Abel kon doden, toen hij zich afgewezen voelde door God. Ik voel me door God afgewezen. Hoewel mijn emoties door mij heen razen en ik niets liever wil dan de berg afstormen om vanuit mijn boosheid en jaloezie John in elkaar te rammen, moet ik dit samen met God oplossen.

Ik moet terug komen bij de genade die ik elke dag weer krijg. John heeft zich misschien verhoogd voor de mensen om zich heen. Ik heb me verhoogd ten opzichte van God. Ik ben me er al lange tijd niet meer van bewust geweest dat ook ik Gods genade en vergeving dag aan dag nodig heb. Ik heb me zoveel beter en heiliger dan John geacht. John is vergeven door God, maar ik heb die vergeving net zo hard nodig. Ook ik moet terugkomen bij het punt dat er voor mij ook alleen maar genade en vergeving is; bij het feit dat Jezus net zo zeer hier bij mij op de heuvel is, als bij John op de rotsen. Er breekt iets in mij. Ik voel mijn woede wegzakken in een verlangen om heel dicht bij Jezus te zijn, om opnieuw zijn genade te beleven.

Ik voel een diepe vrede in mij komen en ben me ineens bewust van Gods liefdevolle aanwezigheid. Dit is een heilige plek. Deze eilanden aan de westkust van Schotland vlakbij Iona zijn inderdaad doorwaadbare plaatsen, plekken waar hemel en aarde elkaar raken. Ik heb weer oog voor het prachtige uitzicht. Links van mij zie ik de Outer Hebrides eilanden Barra en Uist. Recht voor me liggen de besneeuwde bergtoppen van Skye en aan mijn rechterhand zie ik de woeste bergtoppen van het eiland Rhum. Voor de rest is er alleen maar zee en lucht. Ik geniet...

Als ik terug ben bij de tent, is John al bezig met het koken van water voor ons avondeten. We begroeten elkaar voorzichtig. “Het is vanavond oplosboerenkool met rendierspekjes. Doet je watertanden, hè?” Ik geef hem een glimlach. John gaat door: “Als ik niet beter zou weten, zou ik denken dat jij ook vandaag heel wat afgehuild hebt.” Mijn ogen zijn waarschijnlijk net zo rood als die van hem. Ik geef hem een vriendschappelijke stomp. “Ik heb een goed idee. Laten we voor toetje naar de haven lopen. Daar zit het enige winkeltje van het eiland. Het is tegelijkertijd ook een kleine tearoom, waar ze de heerlijkste cakes verkopen. Na zo’n dag kunnen we dat allebei goed gebruiken.” John knikt instemmend. “Na deze boerenkool lijkt elk toetje me heerlijk. Kunnen we de boerenkool niet overslaan en meteen voor het toetje gaan?”

Zo komt het dat we vijf minuten later op weg zijn naar een echte warme kop thee en het grootste stuk taart dat we in tijden gezien hebben.

(wordt vrijdag vervolgd)

46. God, ik klaag U aan...

John claimt dat hij vannacht een speciale ervaring met Jezus heeft gehad, waarin Jezus hem al zijn misstappen heeft laten zien en hem daarna vergeven heeft. Huilend en lachend zit hij naast me.

Ik weet niet hoe ik op John moet reageren. Natuurlijk geloof ik in genade en vergeving, maar om het zo voor mijn ogen te zien plaatsvinden in iemand die het echt niet verdient, roept weerstand bij me op. John is vergeven. Jezus neemt hem niks meer kwalijk. Lekker makkelijk is dat! Jaren van bewust of onbewust anderen misbruiken, zijn in een nacht weggeveegd. Betekent dit dat John nu terug kan gaan naar Nederland en daar gewoon zijn plek weer in kan nemen, alsof er niks gebeurd is? Ik voel me als de oudere zoon in de gelijkenis van de wachtende vader, die geen feest wil vieren als de verloren zoon thuis komt. Ik merk in mezelf dat ik geen feest kan vieren met deze lachende en huilende John. Ik wil hem stompen en slaan en hem laten weten dat hij er niet zo gemakkelijk vanaf komt. Ik wil die grijns van zijn gezicht slaan. Ik wil hem serieus pijn doen. Natuurlijk doe ik dat niet. Ik houd me netjes in, maar ondertussen...

Ik heb ruimte nodig. Ik laat hem op de rotsen zitten en beklim die dag voor de tweede keer Compass Hill. Woedend ben ik en boven op de heuvel schreeuw ik het uit tegen God. Ik klaag Hem aan dat Hij te soft is, te gemakkelijk met Zijn vergeving en te goed. Ik raas en ik tier. Waarom bezoekt Jezus nu juist zo iemand die het niet verdient? Als ik alles eruit heb gegooid en uitgeput op een rots ga zitten, ervaar ik dat er woorden in mij opkomen. Het is alsof God tegen mij spreekt.

"Weet ik dan niet dat Jezus elke dag bij mij en met mij is? Zou ik willen dat Jezus ook aan mij al mijn fouten en tekortkomingen liet zien?" Ik ril bij de gedachte. "Zou ik echt willen dat God minder goed was? Minder goed naar mij? Ben ik nou net als de man die miljoenen vergeven is en nu boos is dat de koning een ander ook vergeeft? Is het niet Gods verantwoordelijkheid hoe Hij omgaat met zijn goedheid?"

Ja, dat kan allemaal wel zo zijn. Maar ik vind het niet rechtvaardig. Ik probeer al jaren Jezus trouw te volgen. Ik heb zo gevochten tegen mijn eigen verlangens. Elke keer als John toegaf en zichzelf groter maakte, probeerde ik sterk te blijven en nu krijgt hij bezoek van Jezus. Hij wel en ik niet...

Ik zou willen dat Jezus ook nu naar mij op deze heuvel komt, maar Hij komt niet. Ik ben hier alleen. Misschien zit hij wel bij John op de rotsen, maar niet bij mij. Mijn boosheid groeit weer in mij. Het is niet eerlijk.

(wordt morgen vervolgd)

45. Makkelijk is dat; zo'n ontmoeting met Jezus...

‘s Morgens ben ik om vijf uur klaar wakker. Het eerste waar ik aan moet denken, is onze ruzie van gisteravond. John is niet echt met zijn tentje ergens anders gaan staan. Hij is gewoon zonder te praten vroeg zijn tent in gedoken. De zon is al op. Hier in het noorden van Schotland zijn de nachten kort. Ik besluit om nog een uurtje te blijven liggen, maar om zes uur heb ik het echt gehad. Vanuit de tent van John hoor ik niks. Ik fluister een aantal keer zijn naam, maar hij is nog niet wakker. Ik trek mijn schoenen aan en besluit Compass Hill te beklimmen. Dit is een van de hoogste punten van het eiland. Een berg vol ijzer zodat elk kompas alle kanten opgaat draaien. Het is geen moeilijke klim. De rotswanden aan de zijkant van de berg zitten vol met broedende vogels die af en aan vliegen. Honderden papegaaiduikers zie ik.

Ik raak de tijd een beetje uit het oog en het is veel later dan ik gepland had als ik uiteindelijk weer bij onze tentjes aankom.  Zo te zien is John op. Zijn tent staat open, maar ik zie hem niet. Waar zou hij zijn? Ineens zie ik hem in de verte op de rotsen uitkijkend over de baai zitten. Als ik naast hem ga zitten, zie ik dat hij rooddoorlopen ogen van het huilen heeft. Ik weet niet wat ik moet doen, dus ga ik maar in stilte naast hem zitten. Zo zitten we wel een half uur.

“Ik heb vannacht Jezus ontmoet.” Terwijl John dit zegt, draait hij zich om en kijkt hij mij aan. “Jezus was hier vannacht op het eiland. Hij was hier de hele nacht. Hij heeft mij alles vergeven.” Ik zie John stralen terwijl hij het zegt. Gelijk schiet er van alles door mijn hoofd. “Zo gemakkelijk kom je er niet vanaf, mannetje. Het is wel heel kort door de bocht om nu in een keer te gaan claimen dat Jezus alles vergeven heeft. Zo kan ik dat ook.” Ik merk dat ik vanuit mijn cynisme een aantal lelijke opmerkingen wil maken, maar ik houd me nog net in. Gelukkig kan John niet in mijn hoofd kijken.

“Jezus heeft me alles laten zien wat ik tijdens mijn leven fout heb gedaan. Alles...” John begint hard te huilen. “Hij liet me zien hoeveel pijn ik Hem en andere mensen aangedaan heb.” John huilt minutenlang. Ik sla mijn arm om zijn schouder en laat hem uithuilen. Ik kan aan John merken dat er echt iets in hem gebeurd is. Ik merk dat dit mij ook raakt.

“Jezus heeft me alles laten zien en me toen helemaal vergeven. Hij heeft me vergeven. Ik voel me zo schoon. Ik voel me een nieuw mens.” John begint door zijn tranen heen te lachen. Hij straalt gewoon. “Ik voel me helemaal herboren. Oh, wat is God goed!” 

(wordt maandag vervolgd)

44. Bijna op de vuist

Vanmorgen zijn we vroeg opgestaan om het hele eiland rond te lopen. Een woeste wandeling van negen uur dwars door de natuur. We hebben van alles gezien; van arenden en zeehonden tot aan een otter toe. We zitten ‘s middags helemaal gaar bij onze tentjes. John is een aantal blaren onder zijn voeten aan het doorprikken, terwijl ik thee aan het koken ben.

“Heb je al plannen voor de toekomst?” vraag ik hem. “Nou, ik hoef in ieder geval nooit meer te werken. Wat dat betreft, ben ik financieel helemaal binnen.” Terwijl ik hem dit lachend hoor zeggen, breekt er iets in mij.

“Nee, en weet je waarom je binnen bent? Omdat je dertig jaar misbruik hebt gemaakt van mensen die hun rug hebben gebroken om hun laatste centjes aan jou te geven. Mensen die zichzelf diep in de schulden hebben gestoken, omdat jij hen ervan overtuigd had dat jouw bediening de moeite waard was om hier voor in de schulden te komen. Mensen die een tweede hypotheek op hun huis genomen hebben om jouw televisieshows te kunnen betalen en die nu de komende twintig jaar hun schulden moeten gaan betalen voor iemand waarin ze niet meer geloven en die hen diep heeft teleurgesteld. Ik kan me niet voorstellen dat jij een tweede hypotheek op jouw villa hebt genomen of je huis in Portugal hebt verkocht om mee te betalen aan al die kosten.”

John kijkt me zwijgend aan.

“Nee, dat dacht ik al. Lekker veilig! Anderen manipuleren om dit wel te doen en zelf veilig aan de kant blijven. Om maar te zwijgen van die armzalige loontjes die jullie aan je medewerkers betaalden, terwijl jij en Annelies elke maand duizenden euros uit de gemeente haalden. Weet je dat er voorgangers waren die jouw kinderwerkers extra wilden ondersteunen omdat ze van jullie zo weinig kregen? Nee, dat wist je niet, hè! Maar dat ze dit niet deden, omdat ze bang waren dat hun extra geld regelrecht de gemeente in zou gaan. Omdat ze ervan overtuigd waren dat jouw kinderwerkers zo door jou geïndoctrineerd waren dat ze het geld aan jou zouden geven, wat me niet zou verbazen en dat deze voorgangers niet in jou wilden investeren.”

John kijkt me bedroefd aan: “Ik wist niet dat je zo over me dacht. Waarom heb je me dan meegenomen op deze reis als je me duidelijk zo veracht?”

“John, ik denk al jaren zo over je. Je moet eens weten wat ik allemaal over je gehoord heb. Ik heb je meegenomen omdat ik dacht... Nee, omdat ik denk dat dit goed voor je zal zijn. Ik veracht een hoop dingen die jij de afgelopen dertig jaar heb uitgespookt in de naam van Jezus. Ik weet niet of dit automatisch betekent dat ik ook jou veracht. Ik weet in ieder geval wel dat jij nog niet duidelijk in beeld hebt wat je hebt aangericht in al die jaren.”

John begint zijn spullen in te pakken. “Ik heb genoeg gehoord. Dit pik ik niet, zeker van jou niet. Wat heb jij nu bereikt met je kerkje van dertig mensen? Wat verdien je op jaarbasis? Wie ben jij dan om te zeggen dat ik iets heb aangericht? Je was dertig jaar geleden al een zielig mannetje waar ik medelijden mee had in Amsterdam. Nu heb ik dat alleen nog maar meer.”

Ik begin hard te lachen. Hier zijn we, twee volwassen mannen op een onbewoond eiland die bijna met elkaar op de vuist gaan.

(wordt morgen vervolgd)

43. Ben jij altijd zo braaf dan?

Zes uur ‘s morgens gaat ons alarm af. Over een uur vertrekt de boot, maar binnen tien minuten is alles al opgeruimd en zijn we klaar. Met onze rugzakken op de rug gaan we op zoek naar de haven. Het regent hard, maar we hoeven niet ver te lopen. Aan boord van het schip is een klein restaurantje. Al gauw zitten we aan een warm ontbijt. De tocht naar het eilandje Canna duurt wel vijf uur. Er staat een straffe wind en de boot slaat alle kanten op.

Na het ontbijt zoeken we ons heil aan dek waar we minder last hebben van zeeziekte. Ik vertel John dat hem me opviel dat hij gisteren zo aan het flirten was met meerdere vrouwen en dat dit me verbaasde. John haalt zijn schouders op. “Ben jij altijd zo braaf dan? Kijk jij nooit naar andere vrouwen? Denk jij dan niet hoe het zou zijn om...” Een grote golf slaat op de boot en we moeten ons best doen om goed vast te houden.

Ik schud mijn hoofd. “Heb je last van water in je gezicht of schud je nu nee?” “Allebei! Ik ben niet braaf, maar ik probeer wel zo zuiver mogelijk met mensen om te gaan.” “Nou, dan ben je beter dan ik. Nu blij?” Volgens mij is dit niet de manier om in gesprek met John te komen. “Het gaat er niet om wie er beter is, ik ben alleen benieuwd naar wat er in je omgaat.”  John begint te lachen. “Geloof me, je wilt echt niet weten wat er in me omgaat! Kunnen we het over iets anders hebben?”

Het wordt koud aan dek. Ik zoek binnen een bank op waar ik kan liggen en val in slaap. Na een paar uur gaat de wind liggen en breekt de zon door. Het uitzicht is adembenemend. We varen langs de bergkammen van het eiland Skye, die nog steeds bedekt zijn door sneeuw. Zo nu en dan zwemt er een dolfijn langs het schip. Aan de horizon kunnen we Canna zien liggen. Het is een klein eiland van twee bij zeven kilometer waar maar twintig mensen wonen.

Als de boot aanlegt, hoeven we maar een kilometer te lopen om bij een afgelegen baai te komen. Tien jaar geleden heb ik hier ook al eens met mijn broer wild gekampeerd. Het zand is er spierwit en de zee doorschijnend blauw. Het is een magische plek met een prachtig uitzicht.

We zetten onze tentjes op. Gelukkig is het nog te vroeg in het jaar voor midges, dus kunnen we gerust buiten zitten. Water wordt gekookt en binnen een aantal minuten zitten we aan onze instant maaltijden. Wat is het vreemd om hier samen met John in de wildernis te zitten. Eigenlijk zijn we twee vreemden voor elkaar. We hebben vandaag meerdere keren over koetjes en kalfjes gepraat, maar ik zou wel een echt gesprek met John willen.

Ik probeer iets, maar als ik hem na een aantal minuten vraag hoe het momenteel tussen hem en God is, reageert hij gelijk vijandig. “Is dit een verhoor of zo. Kan je nu ophouden met dat gezeik?” Het wordt koud, dus zoeken we onze warme slaapzakken op. Ik neem me voor om geen lastige vragen meer te stellen, maar gewoon met elkaar op te trekken.

(wordt donderdag vervolg)

42. Ongeneerd flirten

In de vertrekhal van Schiphol ontmoet ik John op de afgesproken tijd. Hij heeft van de week al zijn spullen nieuw gekocht. Met allebei een rugzak van net onder de twintig kilo worden we ingecheckt. We vliegen naar Glasgow, waar we de bus naar de Schotse hooglanden nemen. In het stadje Fort William moeten we overstappen op een boemeltreintje naar het havendorpje Mallaig, waar we morgen op de ferry stappen.

Met een fish en chips onder de arm en onze loodzware rugzakken op onze rug rennen we naar het station om op tijd voor de trein te zijn. Hijgend lopen we de coupe in. “Dit heb ik in jaren niet meer gedaan.”, puft John. Terwijl we onze tassen wegleggen en plaats nemen op de bank komt er een meisje tegenover ons zitten. Ik zie John kijken. In het vliegtuig zat hij ook al te flirten met de stewardess. Het irriteert me.

Ik probeer hem af te leiden voordat hij ook met haar gaat flirten, maar John laat zich niet afleiden. Hij biedt haar zijn patat aan en flirt openlijk met haar. Als ze even later de coupe verlaat, kijkt John haar fluitend na. “Zag je wat voor lekker kontje ze had!”

Het is net alsof ik met een tiener op reis ben. Waar ben ik aan begonnen? Het lijkt wel of hij het helemaal heeft opgegeven om zich als een volwassen geestelijke man te gedragen. Het is alsof hij zich helemaal laat gaan. Alsof het toch een verloren zaak is. Wat zou er in hem omgaan?

We hebben van te voren afgesproken dat er tijdens onze reis niet gedronken zal worden, maar als ik hem zo mee maak, weet ik niet of hij zich er aan kan houden. Gelukkig gaan we naar twee onbewoonde eilanden waar geen vrouwen of drank te vinden zijn. Ik hoop de komende dagen een aantal goede gesprekken met hem te hebben.

Als we half twaalf ‘s nachts in Mallaig aankomen, stort het van de regen. In het dorpje is geen camping waar we onze tent kunnen opzetten. Onze boot vertrekt over zeven uur. We vinden een afdakje van een school waar we net droog kunnen liggen. John mag in zijn slaapzak tegen de deur liggen. Hier ligt hij het meest beschermd. Ik lig aan de buitenkant. Zo nu en dan draait de wind en word ik nat van de regen. Ik duik diep in mijn slaapzak. John valt al snel in een diepe slaap. Ik kan niet slapen. Heb ik een geweldige fout gemaakt om John op sleeptouw mee te nemen?

(wordt morgen vervolgd)

41. Dit gaat echt niet door!

Thuisgekomen uit Amsterdam vertel ik mijn vrouw Jessie over John's vraag of hij mee mag naar Schotland en dat ik bijna praktisch 'ja' heb gezegd.

“Je hebt wat gedaan?”, Jessie kijkt me boos aan. “Je hebt niks met die man. Je zou dit jaar weer eens in tijden alleen naar Schotland gaan.  Het is jouw tijd met God. Je hebt het zo druk en dit is jouw tijd voor jezelf. Je vindt het heerlijk om tien dagen alleen te zijn. Dat hij gebruikt maakt van prostituees is nog daar aan toe, maar dat hij jou gebruikt...”

“We weten niet of het een prostituee was.” Ik probeer haar te onderbreken.

“Je hebt toch gezien dat hij haar betaalde. Trouwens het maakt niet uit. Ik vind het wel heel erg dat hij jou gebruikt. Schotland is jouw tijd. Het is jouw reis waar je het hele jaar naar uitkijkt. Je gebruikt dit als retraite om God te ontmoeten en nou neem je die vent op sleeptouw.”

Jessie is woedend. Niet vanwege haarzelf, maar woedend omdat iemand mijn reis naar Schotland durft te bedreigen.

“Misschien doet het hem goed!”, probeer ik nog.

“Wat kan mij dat schelen. Ik wil dat het jou goed doet. Ik kan niet begrijpen dat jij hem hebt uitgenodigd. Matthijs, je hebt maanden de tijd genomen om deze reis te plannen. Het is jaren geleden dat je op deze eilanden geweest bent. Je zou nu helemaal alleen naar de eilanden terug gaan en nu heb je hem uitgenodigd.” Jessie is op dreef. 

“Ik heb hem niet uitgenodigd. Hij heeft zichzelf uitgenodigd.” Mijn verweer klinkt zwakjes...

“En jij kon geen ‘nee’ zeggen! Ik zeg wel ‘nee’ voor je. Wat is zijn telefoonnummer? Hij heeft al die dertig jaar dat jullie elkaar kennen nooit naar je omgekeken. Hij heeft zich verrijkt ten koste van honderden, nee wat zeg ik, duizenden anderen. Hij heeft een geweldige twintig jaar achter de rug. Ik vind het erg zielig voor hem dat hij nu gescheiden is, zijn kinderen hem niet meer willen zien, hij in de kerk nooit meer aan de bak komt, aan de drank is, gebruik moet maken van prostituees en in een woord ‘gevallen’ is, maar dat is nog geen reden om jouw reis te verzieken. Dat je naar hem toe bent gegaan in Amsterdam, vind ik nog hier aan toe. Maar hij gaat echt niet met je mee naar Schotland. Dat kan echt niet...”

(wordt maandag vervolgd)

40. Mee naar Schotland?

In het restaurant praten we over van alles en nog wat. Ik vertel John over mijn reis naar Schotland volgende week. Een keer per jaar ga ik in mijn eentje of met een vriend naar de Schotse Hooglanden voor een wandelvakantie van twee weken. Heerlijk met een tentje op mijn rug wildkamperen en genieten van de rust en de natuur. Dit jaar ga ik terug naar drie kleine Schotse eilanden voor de westkust. Eilanden waar vroeger Keltische kloosters hebben gestaan waar dag en nacht gebeden werd en die nu bijna onbewoond zijn. Voor mijn gevoel zijn dit doorwaadbare plaatsen; plekken waar de afstand tussen de hemel en de aarde dunner is dan normaal en waar God gemakkelijker ervaren kan worden.

Ik zie John’s ogen oplichten. Voordat ik het doorheb, stelt hij mij de vraag of hij niet mee mag. Zijn vraag overvalt me. Ik zou dit jaar eindelijk weer alleen naar Schotland gaan. En als ik iemand mee zou nemen, zou dit mijn zoon, broer of een van mijn beste vrienden zijn. Hoe zou dat zijn met John in Schotland? Wat hebben we nog met elkaar? Ik denk dat zo’n reis hem zeker goed zou doen, maar ben ik degene die hem mee moet nemen? Het is wel mijn enige reis naar Schotland dit jaar.  Hier moet ik even over nadenken.

Ik vertel John dat ik even over zijn vraag wil nadenken. John geeft aan dat hij dit begrijpt. Ondertussen vraagt hij me van alles over mijn uitrusting, routes, etenswaren. Ik zit in tweestrijd. Aan de ene kant vind ik het heerlijk om alleen weg te gaan. John en ik kennen elkaar niet meer. We hebben de afgelopen twintig jaar bijna geen contact meer gehad. Aan de andere kant proef ik iets van een mogelijkheid dat God deze reis wil gebruiken om iets te herstellen. Wat moet ik doen?

(wordt vrijdag vervolgd) 

39. Alles kwijt

De woonkamer is sober ingericht. Het lijkt allemaal zo uit IKEA te komen. Er staan twee banken en een koffietafel. John gaat op een van de banken zitten. “Hoe is het met je, John?”

Even lijkt hij zich groot te houden, dan verbergt hij zijn gezicht in zijn handen en begint te schokken. “Ik ben alles kwijt. Alles waar ik al die jaren voor gewerkt heb. Ik ben de gemeente kwijt. Ik ben mijn huis kwijt. Mijn vrouw is van me gescheiden. De kinderen hebben voor Annelies gekozen en willen niks meer met me te maken hebben. Ze willen geen contact meer. Ik ben het mikpunt van iedereen. Moet je zien wat ze over me schrijven...”

John loopt naar een laptop die aanstaat en laat me een aantal sites zien die ik maar al te goed ken. “Waarom doen mensen dat? Zij vieren feest om wat er mij gebeurt. Hoe ziek moet je dan wel niet zijn.”

“Ik ben geen voorganger meer. Dat weet je natuurlijk al lang, hè. Dat soort nieuws gaat altijd snel. Annelies heeft zo maar mijn plek ingenomen; samen met Erik. Mij ontslaan terwijl ze waarschijnlijk ook al van alles uitvreet. Ze hebben me zo maar afgedankt.”

John raast door. Ik laat hem razen. John zit in de slachtofferrol en ziet zichzelf totaal niet als dader. Twee uur lang vertelt John alles over wat hem allemaal is aangedaan. Ik luister, maak koffie en probeer er voor hem te zijn. Uiteindelijk zitten we stil in zijn woonkamer. Er spoken zoveel gedachten door mijn hoofd die ik hem zou willen zeggen. Hij heeft totaal geen oog voor al het leed dat hij over de jaren door zijn manier van handelen bij anderen berokkend heeft.  Maar nu is daar misschien niet de tijd voor.

Ik stel voor dat we gaan lunchen. Frisse lucht zal ons allebei goed doen. 

(wordt morgen vervolgd)

38. Een bizarre ontmoeting

Ik ben naar Amsterdam gereisd om te zien hoe het met John is. Ik weet niet of hij thuis is en of hij mij wel wilt zien.

Ik sta voor de deur van zijn flat in Amsterdam. Het was gemakkelijk te vinden. Als ik aanbel, doet John verrast de deur open. Deze keer is er geen grote hug of een stralende glimlach. Het is een jaar geleden dat ik John voor het laatst tegenkwam op een studiedag. Wat is hij oud geworden. Hij heeft een baard van een paar dagen. Hij geeft mij een koele hand. “Wel Matthijs, wat een verrassing! Wat kom je doen?”

Ik ruik drank in zijn adem. Het is half tien ‘s ochtends. In zijn gang zie ik achter hem een stapel lege drankflessen liggen. “Kom je me uitlachen? Zien hoever ik gevallen ben?” John draait zich om en wijst naar de lege flessen in de gang. “Ik ben hier omdat ik bezorgd om je ben.” Hij lijkt me niet te horen. “Kom je me vertellen hoe slecht ik wel niet ben?”

“John, wie is daar?” Een Surinaamse vrouw in een string en een doorzichtige bh komt naar de deur gelopen. “Selina, het is tijd om te gaan.” Ze protesteert nog eventjes, maar trekt zich dan al snel terug in een kamer. “Waarom was je hier ook alweer? Kom binnen.”

Selina komt aangekleed de gang in lopen. John lijkt haar wat geld in de hand te duwen. Ze buigt zich naar John “Zie ik je snel weer?”, hoor ik haar in zijn oor fluisteren. John knijpt haar in haar billen. “Ik bel je...” Ik merk dat ik verbijsterd ben. Er schiet van alles door mijn hoofd “Zou ik het goed gezien hebben? Ik ben niet naïef, maar het verbaast mij dat dit zo open en bloot voor mij afspeelt. Is John zo gezonken dat hij niet meer de schijn hoeft op te houden?” Als Selina de deur achter zich dichttrekt, knikt John met zijn hoofd richting een deur. Ik volg hem de woonkamer in.

“Hoe is het met je, John?”

(wordt maandag vervolgd)

37. Op zoek naar de gevallene

Wegens een affaire is John afgezet als seniorpastor van Life gemeente. Annelies, zijn vrouw is van hem gescheiden. Hoe zou het met John zijn?
 
De val van John dreunt door evangelisch en charismatisch Nederland. Het haalt zelfs even het landelijke journaal. In diverse blogs en sites wordt er verheugd gereageerd. Veel van zijn slachtoffers voelen zich gerechtvaardigd in zijn val. Harde smalende vernietigende woorden, wellicht geschreven vanuit pijn komen mij op mijn beeldscherm tegemoet. John is nu aangeschoten wild. Zowel veel ex-leden van de Joy gemeente als de huidige leden voelen zich door hem verraden en verwond. Dit is een grote groep slachtoffers. Speciale forumsites worden gestart waarin deze slachtoffers John tot het bot toe fileren. Hier is vaak niets meer christelijks aan. Hoewel het taalgebruik me tegen de borst stuit, moet ik toegeven dat ik het allemaal intensief volg, me afvragend hoe het met hem zou zijn.

Een aantal ex-leden lijken hem via het internet zelfs te stalken. Binnen twee weken is zijn nieuwe adres op een site alweer bekend. Op meerdere sites wordt opgeroepen om hem te bestoken met haatmails.

Ook ik zie zijn nieuwe adres. Het is in een redelijke buurt in Amsterdam. Ik zoek op internet naar een telefoonnummer, maar kan dat niet vinden. Vast en zeker geheim. Ook kan ik geen werkend e-mailadres van hem vinden. Hoe zou het met hem zijn? De enige manier om daar achter te komen, is om naar Amsterdam te gaan. Er is natuurlijk een grote kans dat hij er niet is, maar dat risico wil ik wel nemen.

In de trein onderweg naar Amsterdam gaan mijn gedachten terug naar een gesprek van gisteravond met mijn vrouw Jessie: “Waarom ga je naar Amsterdam? Je hebt niks met hem. Hij heeft nooit naar je omgekeken. Ik ken dat verhaal over jullie zomer, maar hoelang is dat geleden? Het is zonde van je dag. Kan je hem niet loslaten?”

“Ik kan John niet loslaten. We hebben iets met elkaar dat ik niet kan uitleggen. Ik voel me verantwoordelijk voor hem. Als je me vraagt ‘waarom?’, weet ik het niet. Maar het is er wel. Misschien is het iets van God, misschien niet. Mijn hart zegt dat ik moet gaan...”

Ik kan de aai over mijn wang nog steeds voelen. “Dan moet je gaan. Ik ken je; je moet je hart volgen.  Ik begrijp je niet altijd, maar ik geloof in je...”

Over een paar minuten kom ik aan op Centraal Station in Amsterdam. Ik heb hier de hele dag voor uitgetrokken. Ik heb een goed boek bij me en ga gewoon in een cafeetje zitten als hij er vanmorgen niet is. Dan probeer ik het vanmiddag en vanavond nog gewoon een paar keer. Tenzij hij de hele dag weg is, maar dat risico wil ik wel nemen. Ik vind het spannend. Ik weet niet hoe hij eraan toe is. Misschien wil hij me helemaal niet zien.

(wordt morgen vervolgd)

36. Goed eindigen is een kunst (2020)

De kans dat mannen als John goed eindigen, is helaas maar heel klein. Vaak eindigen ze op een van de volgende drie manieren:

Ze grijpen teveel en te lang in de kas waardoor het op een gegeven moment zelfs voor de trouwste oudstenraad de maat vol is en ze ontslagen worden vanwege een financieel wanbeleid.

Iemand met meer ambitie naar macht komt langzij. Er ontstaat een strijd en voor het eerst verliezen ze dit spel, waardoor ze alles kwijtraken. Eigenlijk zoals John dat met zijn vader heeft gedaan.

Het derde wat kan gebeuren, is dat ze ontslagen worden vanwege seksuele escapades die niet meer onder het tapijt of onder de mantel der liefde geschoven kunnen worden. Dit laatste gebeurt met John.

Een jaar lang gaat het goed. Dan start John zijn laatste affaire met een jonge vrouw uit de gemeente. Karin is na twee maanden al zwanger van John. Dit was niet wat John verwachtte. Karin is ook niet iemand die stilletjes weggaat. Ze eist dat John het kind erkent. Heel de gemeente komt het nu te weten. De oudsten moeten wel handelen. Onder leiding van Annelies wordt John per direct als voorganger ontslagen. Hij krijgt een jaarsalaris mee en mag per direct zijn eigen gemeente verlaten met het verzoek om nooit meer terug te komen.

Annelies wordt gekozen tot de nieuwe seniorpastor en bevordert Erik tot co-pastor. Ook start zij een versnelde procedure tot echtscheiding. Ze koopt John’s aandeel van de villa en binnen twee maanden staat John als gescheiden man met een grote zak geld op straat. Rijk, maar tegelijkertijd helemaal berooid.

(wordt morgen vervolgd)

35. De aftakeling begint (2019)

In het jaar dat John achtenveertig wordt, overlijdt zijn vader. John heeft al jaren geen contact meer met zijn ouders gehad. Eigenlijk niet meer sinds hij 24 jaar geleden zijn vader als voorganger afzette. Zijn vader heeft het wel jarenlang geprobeerd met brieven, kaartjes en telefoontjes. Maar John heeft elk contact vermeden. Nu is zijn vader dood.

Al die jaren dat hij zich onbewust heeft willen bewijzen voor de man die hij uit zijn leven had gebannen en nu is dat weg...

Later vertelt John mij dat dit moment een keerpunt in zijn leven is. Zoals hij dat zelf verwoordde: de aftakeling was begonnen.

In de gemeente begint John steeds meer de druk te voelen van Erik, de jonge aanbiddingsleider. Erik heeft net twee jaar een opleiding gevolgd in hun moedergemeente in Colorado en is daar een beschermeling van de seniorpastor Michael geworden. Elke keer als John naar Erik kijkt, ziet hij in hem de tomeloze ambitie om zelf seniorpastor te worden. Het liefst zou hij Erik uit de gemeente zetten, maar hij vreest de reactie van pastor Michael. Annelies ziet Erik trouwens wel helemaal zitten. John begint zich machteloos en onzeker te voelen.

Een half jaar later heeft John zijn eerste affaire met Claire, een negentienjarig meisje uit de gemeente. De affaire blijft niet lang geheim. John ontkent in alle toonaarden. Annelies en de ousten staan aan zijn zij. Claire moet op een zondagmorgen voor de hele gemeente schuld belijden dat zij ten onrechte pastor John belasterd heeft. Hierna moet Claire de gemeente verlaten. Ze gaat weg bij haar ouders die ook in de gemeente zitten en die haar niet geloven. Ze gaat samenwonen met een niet-christelijke vriend en wil nooit meer iets met de kerk of met God te maken hebben.

Vier maanden later is het weer raak. Deze keer is het Daisy, een van de blonde aanbiddingsleidsters. Daisy is tweeëntwintig en heimelijk al een aantal jaar verliefd op pastor John. Al snel wordt hun affaire ontdekt door Annelies die hen achter het podium betrapt. De affaire wordt stil gehouden. John moet intern schuld belijden aan de oudsten. Daisy krijgt een som geld en mag een Bijbelschool van vier jaar in Zuid Afrika gaan volgen. John belooft dat het nooit meer zal gebeuren.

(wordt woensdag vervolgd)

34. Je kan niet alles goed praten

In een gesprek met Nathan, een voorganger uit Amstelland probeer ik iets te verklaren over het gedrag van John. Maar voor Nathan is mijn antwoord niet bevredigend.

“Maar de slachtoffers dan, die hij en zijn vrouw maken? Die komen al een paar jaar bij ons in de gemeente met hun verwonding, pijn en verhalen. Je moet eens weten wat ik allemaal gehoord heb. Ik hoor alle verhalen. Er zijn huwelijken kapot gemaakt, omdat bijvoorbeeld de man eerder de gemeente uitging en de vrouw koos om trouw te blijven aan pastor John. Annelies, zijn vrouw heeft vrouwen in de gemeente verteld dat ze hun man het huis uit moesten zetten omdat hij negatief over de gemeente sprak. Er zijn vrouwen die klonen van Annelies werden. Kinderen worden afgeraden om hun ouders te zien omdat ze de gemeente hebben verlaten. Het is ongehoord! Paartjes die verkering krijgen, moeten hier eerst met de pastor over praten voordat ze met hun ouders praten. Die twee wormen zich in gezinnen en huwelijken en maken daar van alles kapot. Het kost ons uren en uren aan pastoraat. De gebrokenheid en de pijn die ik gezien heb...

En de hele houding van John en Annelies in hun leiderschap en hun rijkdom. Aan de buitenkant lijken ze net echte schaapherders. Op het eerste oog houden ze de kudde bij elkaar en leiden ze hen naar grazige weidegrond. Maar ze hebben geen enkele behoefte om zich op handen en voeten tussen hen in de laten zakken en gras met hen te herkauwen. Ze maken misbruik van hun macht en positie en verrijken zich ten koste van hun schapen.

En dan komt hij met een houding van ‘kijk mij eens’ naar het voorgangersoverleg. Iedereen buigt voor hem. Hij, die twintig jaar geleden hele gemeentes in Amstelland gehalveerd heeft, wil nu vechten voor de eenheid van de stad, waarbij hij natuurlijk aan het hoofd staat. Voorgangers wiens hart hij twintig jaar geleden heeft gebroken en die nog maandelijks verhalen horen over zijn wanbeleid, geven hem nu weer alle ruimte. Nou, ik niet hoor! 

Ik weet dat het onchristelijk klinkt, maar soms zou ik zijn beide benen willen breken. Die man maakt zoveel kapot. Hoe kan het nou dat iemand zo fout en tegelijkertijd zoveel dominantie kan afdwingen?” 

Ik begrijp zijn boosheid, maar weet niet wat ik hem moet beantwoorden. Ik zie ook dat John zijn gebrokenheid in anderen kopieert. Het is een grote verantwoordelijkheid. Ik zou niet graag in zijn schoenen staan.

(wordt vrijdag vervolgd)

33. De leider als mannetjeshert (2017)

Jessie en ik organiseren een avond bij ons thuis voor mensen die betrokken zijn in vormen van emerging church en nieuwe vormen van kerk-zijn. We zijn met een groepje van dertig man.

Tijdens het eten raak ik in gesprek met Nathan, een jonge leider vanuit de emerging hoek die tegelijkertijd voorganger is van een nieuwe gemeente in Amstelland. Al snel vertelt hij me dat hij deel is van het voorgangersoverleg in Amstelland en hoeveel moeite hij heeft om hier op een goede manier met John om te gaan. Nathan en zijn vrouw hebben de afgelopen jaren veel ex-leden van de Joy gemeente opgevangen en hebben zoveel negatieve verhalen gehoord dat hij worstelt om op een gezonde manier met John om te blijven gaan.

“Waarom zou een voorganger, een man Gods titels zoals senior pastor, apostel, CEO of zelfs doktor achter of voor zijn naam zetten? Het doet me denken aan een roedelherten waarbij het meest dominante mannetje niet alleen zijn territorium, maar ook zichzelf besproeit met zijn eigen urine om een dominante geur af te geven en zijn dominantie te versterken. Welke rol speelt dit in het koninkrijk van God? Waarom moet de een zich verhogen ten opzichte van de ander? En wat moet mijn houding tegenover hem zijn? Moet ik buigen of kruipen als een jong mannetjeshert? Of moet ik de strijd met hem aangaan en kijken wie het sterkste is? Wat moet ik doen?”
 
Ik merk zijn frustratie. “Wat doet de boswachter?”, vraag ik hem. Nathan lacht en schudt dan zijn hoofd. “Nee, zo gemakkelijk kom je niet van me af. De boswachter werd zelf ook een hert.” Ik begrijp waar hij heen wilt. Zelfs Jezus werd een mens. Ik moet hier even over nadenken.

“Het hert wordt gedreven door oerdriften en angsten. Hij moet al deze tekenen van dominantie laten zien omdat hij bang is voor zijn positie binnen de roedel. Zijn streven is om zijn gehele roedel te bevruchten. Zijn angst is dat een ander mannetjeshert hem verslaat en verjaagt. Ik denk dat er een sleutel ligt in het bewust worden van je oerdriften en angsten. Onze boswachter die hert werd, had maar een oerdrift: doen wat de Vader doet. Hij had misschien soms wel angst, maar liet zich niet door deze angst leiden, want hij vertrouwde de Vader. Iemand als John wordt misschien ook wel gedreven door oerinstincten en angsten. Daarom zet hij misschien wel zo dominante houding neer.”

Nathan wil wat zeggen, maar ik ga door...

“Ik worstel ook met die twee. Ik verlang naar de veiligheid en geborgenheid van het vertrouwen in de Vader en te doen wat Hij van me vraagt. Maar ik merk ook de leegte in mij. Een leegte die zich zo gemakkelijk en goed laat vullen met oerdriften en angsten. Het is als een monster in mij dat ik moet bevechten, anders overwint het mij. In de situatie van John ben ik bang dat bij hem dit monster nog onzichtbaar is en hij deze strijd nog niet kan strijden. Het is gemakkelijk voor mij om John te veroordelen, maar daarmee veroordeel ik ook mezelf.”

(wordt morgen vervolgd)

32. Het is ‘Time for Joy’ op landelijke televisie (2015)

John gaat met zijn uitzendingen van diensten op regionale televisie naar wekelijkse uitzendingen op landelijke televisie. Elke zondagmorgen van tien tot elf kan heel Nederland op RTL12 kijken naar ‘Time for Joy’ met als hosts John en Annelies. Wat dit de gemeente per week aan zendtijd kost is onbekend, maar op de forums en blogs op internet wordt er druk gespeculeerd.

John heeft nu een landelijke positie als evangelisch leider. Maar wat wil je; met een gemeente van bijna tweeduizend bezoekers. Hij is bestuurder van meerdere evangelische stichtingen en verenigingen. Het gaat hem ogenschijnlijk goed af. 

Ik ben er niet gerust op. Dit moet eens verkeerd gaan aflopen. Wie in de gemeente en wie in evangelisch Nederland kan en durft nu nog tegen John op te staan? Veel van de mensen die dit in het verleden geprobeerd hebben, zitten nu afgebrand thuis. John’s oudstenraad is vol ja-knikkers. Niemand stopt de vervorming die onbewust over de jaren in dit soort werk optreedt.

Als ik John ontmoet op bijeenkomsten van leiders wordt er heel wat met elkaar afgehugd, maar zal John nog echte vrienden in zijn leven hebben? Mensen die John mogen zeggen wat ze denken en vinden; die hem kunnen afremmen en bijsturen. Ik ben bang van niet! Het moet een eenzame wereld zijn aan de top van het succes.

Ik ben zelfs net voor de tweede keer in mijn leven door een serie van vijftien supervisie gesprekken gegaan. Ik heb me opnieuw verbaasd over de blinde vlekken in mijn werk, de vervorming in mijn bediening en motivatie. Ik heb heel wat moeten bijsturen. Zou iemand als John zich durven open stellen voor supervisie?

John inschattende, is hij nog steeds onzeker. Ik ben bang dat hij nog steeds de dwang in zich heeft om zich te willen bewijzen ten opzichte van zijn vader; dat hij een leegte probeert te vullen met succes, maar dat hiermee niet gevuld kan worden.

(wordt morgen vervolgd)

31. Bedrogen door de gezalfde

Ik voel me bedrogen door John. Ik ben van de week bij hem op bezoek geweest vanwege die negenduizend euro. Hij zou het oplossen. Maar hij heeft alleen het bewijsmateriaal laten weghalen. Ik vind het zo oneerlijk...

Laaiend ben ik. Ik word niet gemakkelijk boos, maar dit doet mij de das om. Ik ben in staat om heel kerkelijk Nederland te laten weten wat hij mij geflikt heeft. Ik zal hem! 
Wel de eer, het gejuich en het applaus voor zo’n grote gift van tienduizend euro willen ontvangen, maar uiteindelijk niet de kosten willen betalen. Ik weet dat we naar het geld kunnen fluiten. Dat zal nooit vanuit Joy gestort worden. Ik duik gelijk achter mijn computer om een scherp artikel te schrijven.

Jessie komt achter me staan en legt haar hand op mijn schouder. Ze zegt niks, maar kijkt hoe scherpe woorden op mijn beeldscherm verschijnen. Ja, zo kan ik niet werken. Ik kan niet schrijven als iemand mee kijkt. Als ik me omdraai, zie ik dat ze huilt. “Ben je ook zo boos om wat hij ons heeft geflikt?” Ze schudt stilletjes haar hoofd. “Ik vind het erg voor jou. Ik merk dat jij je verraden voelt. Ik zie wat het met je doet.” Ze wijst naar het beeldscherm. “Dat is helemaal jouw stijl niet. Ik zie daar niks van Matthijs in, alleen maar jouw boosheid.”

Ik probeer haar uit te leggen hoe boos ik wel niet ben en dat ik nu eindelijk ammunitie heb om hem te pakken. Ik ga hem nagelen. Maar terwijl ik dit zeg, hoor ik hoe vreselijk dat klinkt. Nagelen doet me denken aan kruisigen. Wil ik John voor negenduizend euro kruisigen? Is dat de houding van een volgeling van Jezus?

Jessie komt naast me zitten. “Hoe lang leven we nu al van giften? Al langer dan twintig jaar. We hebben nooit om geld bij iemand gevraagd, maar God heeft altijd voor ons gezorgd. We hebben altijd genoeg en extra om weg te geven. We zijn niet afhankelijk van die tienduizend euro. We zijn afhankelijk van God.”

“Ja, maar John heeft ons en zijn hele gemeente bedrogen.”, raas ik.

“Dat is John’s verantwoordelijkheid ten opzichte van God. Laten wij de onderste weg gaan. Je hebt nu misschien ammunitie tegen John, maar laten we deze ammunitie aan God geven. Wij gaan niet voor rechter spelen. Laten we God rechter laten zijn. God zal met John zijn weg gaan en hij zal zelf verantwoording voor zijn daden moeten afleggen. John aan de schandpaal nagelen om jouw woede te ventileren en misschien op deze manier het geld als nog af te dwingen, is niet de weg van Jezus. ”

Jessie heeft gelijk. Hoe ik hier anders op moet reageren, weet ik nog niet. Maar we maken samen de afspraak om dit onrecht voor ons te houden en het slechts bij God bekend te maken.

 (wordt maandag vervolgd)

30. Voor zoveel geld ga ik de confrontatie aan

Tijdens mijn bezoek aan de Joy gemeente kreeg ik een cheque aangeboden van tienduizend euro. Nu zoveel maanden later blijken ze ons alleen maar duizend euro te hebben gegeven. Hier laat ik ze niet mee weg komen...

De week hierop rijd ik naar de Joy kerk in Amstelland. Ik ga John niet bellen, want uit ervaring weet ik dat je hem dan nooit te pakken krijgt. Ik wil hem zien. Het is een doordeweekse dag, maar ik vermoed dat John er wel zal zijn. Het is een gok, maar voor negenduizend euro wil ik die gok wel wagen. Hoewel ik zijn auto zie staan op zijn eigen parkeerplaats, probeert zijn secretaresse mij af te paaien. “Pastoor John is echt niet bereikbaar. Hij is in bespreking. Zonder afspraak kunt u hem niet spreken.”

Mijn geduld is op. “Luister, ik weet waar zijn kantoor is. Ik ga nu naar hem toe.” Als ik langs haar heen richting John’s kantoor storm, geeft zij zich gewonnen. “Gaat u rustig even zitten. Ik bel hem en vraag hem of hij nu wilt komen.” Ze belt een nummer, houdt haar hand over haar mond en kijkt een paar keer dringend in mijn richting. Ze is toch niet de politie aan het bellen? Dat zou wat moois zijn. Maar nee, binnen twee minuten staat een verbaasde John naast de receptioniste.

“Ik ben in bespreking, maar jij wilt me dringend spreken?” John kijkt me verontwaardigd aan. “Ja, er is een probleempje met de gift die jullie een paar maanden geleden aan ons werk gaven toen ik hier in de kerk was.” Ik laat hem de brief zien. John’s gezicht staat nu boos. “Wat is het probleem?” Ik leg hem uit dat ik tijdens de dienst een cheque van tienduizend euro had gekregen en dat in deze brief stond dat we maar duizend euro kregen. Waarom voel ik me ineens een enorme bedelaar?

John’s wenkbrauwen schieten omhoog. “Tienduizend euro! Als gemeente geven we meestal duizend euro per zendingsproject en zeker geen tienduizend euro. Weet je het wel zeker?”

Ben ik nu gek? Heb ik het helemaal mis gehad? “Wacht, ik kan het je laten zien. Het staat op jullie site. De dienst waar ik was, staat nog steeds op jullie site. Ik heb gisteren nog gekeken. Daar zie je dat er duidelijk tienduizend euro op de cheque staat. We kunnen hem nu wel even bekijken.” Ik wijs naar de computer naast de secretaresse.

John lijkt hier niet warm voor te lopen. “Wat vervelend! Weet je wat, ik ga er achter aan en het oplossen. Akkoord?” Ik voel me nu net een klein jongetje dat door de meester op zijn vingers is getikt, maar ik houd me groot. “Dat zou fijn zijn. Het gaat toch om een heel groot bedrag.” John knikt en geeft me een hand. “Dan ga ik nu terug naar mijn bespreking. Tot de volgende keer, Matthijs.”

Met een bezwaard gevoel rijd ik terug naar huis. Ik voel me schuldig dat ik zomaar de kerk ben binnengedrongen om mijn gelijk te halen. Tegelijkertijd vraag ik me af of John het ook echt gaat oplossen. Het gaat toch om negenduizend euro. Maar John houdt zijn woord...

Hij gaat er inderdaad gelijk achteraan. Als ik die avond de site van de Joy gemeente bekijk, zie ik tot mijn verbazing dat de uitzending van de dienst waar ik was niet meer op de site te vinden is. Alle andere uitzendingen zijn er nog wel! Het was inderdaad vervelend voor hem dat ik hem lastig viel en dat hij nu misschien die negenduizend euro als nog moest betalen. Hij heeft het inderdaad opgelost door per direct het filmpje van de site te laten verwijderen...

(Wordt morgen vervolgd)

29. Mensen zijn voor minder dood neergevallen

Van de Joy gemeente hebben we een gift gekregen van tienduizend euro voor ons werk. Als team gaan we door opties wat we met zoveel geld kunnen doen. Maar hebben we te vroeg gejuicht?

Thuis gekomen vertel ik ons team over de geweldige gift die we voor ons werk hebben gekregen. We maken gelijk plannen hoe we dit geld het beste in ons werk kunnen gebruiken. We kiezen ervoor om de tienduizend euro te gebruiken om een jaar lang een winkelruimte te huren om hier een blijvende plaats voor ons gebedshuis te creëren waar we 24 uur per dag en 7 dagen per week bidden.  Vol enthousiasme gaan we op zoek naar een geschikte ruimte.

Twee maanden later is er echter nog geen geld. Ik bel de receptioniste die mij doorverbindt met Claire, John’s persoonlijke assistente. Claire begroet me enthousiast en belooft dat het geld zo spoedig mogelijk overgemaakt zal worden. Een maand later komt de brief.

In de brief vertellen ze hoe blij ze zijn dat ze een gift van duizend euro kunnen overhandigen ten gunst van ons grandioze werk in Den Haag. Een gift van duizend euro is geweldig, maar het is niet de tienduizend euro die ons beloofd is. Inderdaad wordt er dezelfde week een bedrag van duizend euro op de girorekening van ons werk gestort.

Ik ben verbaasd. Ik zou toch zweren dat ze me een cheque van tienduizend euro hadden gegeven. We kijken het na op internet. De gemeente Joy heeft een website waarop je al haar diensten kunt bekijken. In het archief is de dienst waar ik ben geweest al snel gevonden. Ja, het was zeker tienduizend euro en geen duizend euro op de cheque. Ik ben dus toch niet gek!

Ik voel me bestolen. Jessie, mijn vrouw probeert me over te halen om het te laten gaan, maar hier komen ze niet mee weg. Voor de gemeente en de lokale televisie iedereen laten zien dat ze tienduizend euro gaan geven en dan negenduizend euro achter houden. Mensen zijn voor minder dood neergevallen...

(wordt morgen vervolgd)

28. Een onverwachte gift van tienduizend euro

Ik ben in de dienst van de Joy gemeente. Het is bijna mijn beurt om dit enorme podium op te lopen. Ik ben licht nerveus. Wat doe ik hier?

John en Annelies kondigen mij aan en als ik het podium oploop, krijg ook ik een warm applaus. John praat over onze jarenlange vriendschap en hoe trots hij is dat hij vandaag deze man Gods in de gemeente mag ontvangen. Heel kort mag ik iets vertellen over ons werk. John maakt nog even een grapje en vraagt de zaal dan om stilte. Ik vermoed dat ze voor ons werk gaan bidden, maar in plaats daarvan komt een jong meisje met een gigantische cheque het podium opgelopen. De cheque van dik karton is wel anderhalve meter groot. Op de cheque staat het bedrag van tienduizend euro. Tienduizend euro! Wat een gift!

John vertelt hoe trots ze zijn om als teken van vriendschap en waardering ons deze cheque te kunnen overhandigen. Een gift ter ondersteuning van ons geweldige werk. Ik neem de cheque over en bedank John en Annelies en natuurlijk de gemeente hartelijk voor deze geweldige gift. Onder daverend applaus van de gemeente loop ik van het podium af.

Achter de schermen wacht de regisseuse mij op. De cheque wordt snel weer van me afgenomen en ik word meegenomen naar de kleedkamer om te worden afgeschminkt. Claire komt een paar minuten later binnen gelopen, complimenteert mij met mijn inbreng en vraagt me om onze financiële gegevens. Ze belooft dat het geld zo snel mogelijk gestort zal worden. 

Onderweg naar huis verbaas ik me erover hoe anders we als gemeenten zijn. In ons missionair gemeente-zijn in de wijk waar we wonen en werken, willen we zoveel mogelijk mensen de ruimte geven om betrokken te zijn in de dienst. Iedereen die dit wil, mag onder begeleiding leren aanbidding leiden, spreken, getuigenissen geven. Ze doen dit ook. Het is soms rommelig. Mensen maken fouten, maar fouten maken mag. Iedereen krijgt de kans om te leren, oefenen en te groeien. We willen geen gemeente waar mensen zitten en ontvangen, maar een gemeente waar iedereen wat te geven heeft, behalve geld... 

Het trof me hoe anders we zijn vergeleken met de Joy gemeente waar als je er niet goed uitziet je waarschijnlijk nooit een kans maakt op een functie op het podium.

(wordt morgen vervolgd)

27. Eén en al succes

Aan de hand van een uitgebreid artikel in het blad Visie heeft John me uitgenodigd om in de Joy gemeente te komen vertellen over ons werk. Ik word ontvangen door Annelies, die ik eigenlijk al twintig jaar niet meer ontmoet heb. Ik bedenk me dat Annelies perfectie uitstraalt terwijl ze op me af komt schreden.

Annelies verwelkomt me met open armen en kust me drie keer in de lucht. “Wat heerlijk dat je kunt komen. John heeft me zoveel over je verteld.” Volgens mij is ze mij en mijn desastreuze bezoek van twintig jaar geleden helemaal vergeten. Ze neemt me bij de arm en leidt me door het gebouw naar het kantoor van John’s persoonlijke assistente. Hier draagt ze me over om klaar gemaakt te worden voor mijn aandeel in de dienst.

Terwijl een visagiste mij schminkt, praat Claire, John’s persoonlijke assistente mij bij over het interview. Onder het luisteren naar haar verhalen over de uitzendingen op lokale televisie en op internet, bedenk ik me dat Claire niet het evenbeeld van Meg Ryan is, zoals ik mij jaren geleden had voorgesteld. Maar ze is zeker ook niet het evenbeeld van de gepensioneerde zuster. Het valt mij op dat iedereen die ik vandaag tot nu toe gezien heb, er knap, jong en succesvol uitziet. Zelfs Annelies op haar veertigste valt in deze categorie. Zou er plaats zijn in deze gemeente voor onaantrekkelijke en minder succesvolle mensen op het podium?

Vanaf de zijkant kan ik de show op het podium goed volgen. De aanbiddingsleidster is een jonge stralende meid van een jaar of vijfentwintig. Ze zou zo uit een modellentijdschrift gestapt kunnen zijn. Ook de band is flitsend zowel in kleding, haardracht als uitstraling. Ik voel me ineens oud en totaal niet op mijn plaats. Wat doe ik hier in deze show van succes?

De regisseuse fluistert in mijn oren dat ik over twee minuten op moet. John en Annelies komen hand in hand het podium opgelopen. De zaal geeft hen een staande ovatie die minutenlang lijkt te duren. John vraagt wie van de gemeenteleden een Visielezer is. Een groot aantal handen gaan omhoog. Het is mijn beurt...

(wordt morgen vervolgd)

26. Van alles tegelijkertijd (2013)

Deze week gebeurt er van alles in een keer tegelijkertijd. Met ons gemeentestichtend en missionaire werk staan we op de voorkant van het programmablad Visie van de EO. Zoveel publiciteit heeft ons werk nog nooit gehad. We krijgen veel reacties uit het hele land. Een van deze reacties is een onverwachts telefoontje van John.

“Ik zag je van de week in de Visie staan. Gefeliciteerd! Wat een geweldig project! Wat zou je ervan vinden om aanstaande zondag in onze dienst over je werk te komen vertellen. We zouden graag aandacht aan jullie mooie werk geven. Heb je hier tijd voor?”

Ik antwoord hem dat ik graag wil komen. We praten nog even over koetjes en kalfjes en spreken af dat ik er om 9 uur zal zijn. De dienst begint om 11 uur, maar dan is er genoeg tijd om te schminken en alles door te spreken met de regisseuse.

Zondags zorg ik dat ik op tijd bij hun gebouw in Amstelland ben. Ik moet niet bij de grote hoofdingang zijn, maar bij de achteringang. Als ik de auto parkeer en naar de deur loop, zie ik daar de twee bekende bordjes al staan. Ook hier hebben pastor Annelies en pastor John hun eigen parkeerplaats. Aan twee hele dure auto’s te zien, zijn ze er allebei al.

In de hal word ik ontvangen door een receptioniste achter haar eikenhouten bureau. Annelies komt me halen. Wat is ze veranderd in de afgelopen twintig jaar. Het is twintig jaar geleden dat ik op bezoek bij hen was in hun flatje naast de oude kerk, en moet je haar nu zien...

Annelies straalt perfectie uit. Terwijl ze met kleine snelle pasjes op me toe komt lopen, neem ik haar snel in me op. Ze draagt een duur mantelpakje met perfect gekapt haar, vuurrode nagels en een aantal in het oogspringende sieraden. Het zal me niets verbazen als de sieraden ‘echt’ zijn. Tenzij ik het goed mis heb, heeft ze in de afgelopen jaren een aantal pijnlijke schoonheidsoperaties achter de rug. In ieder geval minstens meerdere botox behandelingen. Misschien zelfs wel een borstvergroting; hoewel ik daar als christelijke man waarschijnlijk niet bij stil zou moeten blijven staan.

(wordt morgen vervolgd)

25. Een ere-doctoraat voor John (2012)

Ik lees in een artikel in het blad Charisma dat John zich nu dokter mag noemen en dr. voor zijn naam mag zetten. Een christelijke universiteit in Nigeria heeft hem onlangs een ere-doctoraat toegekend.

Dat is niet gek voor iemand die alleen maar zijn Havo diploma heeft en nooit heeft gestudeerd - niet eens aan een Bijbelschool. Van een havo diploma naar een doctoraat is een hele sprong. Ik ga op internet zoeken of ik hier iets meer over kan vinden. Binnen een paar klikken is het raak. Er gaan op meerdere sites geruchten dat John zijn titel via een Amerikaanse site gekocht heeft. Gekocht lijkt deze titel in ieder geval, aangezien er dit jaar een grote donatie vanuit Joy aan deze universiteit geschonken is. Wat je met geld allemaal niet kunt doen...

Het is een paar jaar geleden dat ik Jonh op internet heb gegoogled. Ik zie dat er een nieuw forum ontstaan is waarin ex-leden van Joy hun grieven spuien. Ik lees meerdere verhalen over mensen, die toen ze nog lid van Joy waren, zich diep in de schulden hebben gestoken om het nieuwe gebouw en de televisie-uitzendingen te bekostigen. Sommigen hebben zelfs een tweede hypotheek op hun huis genomen om te kunnen mee betalen. Anderen zijn grote leningen aangegaan om te kunnen geven. Nu zitten ze met grote schulden voor iets waarin zij teleurgesteld zijn en niet meer in geloven.

Het zijn geen aandelen geweest die ze nu eventueel hadden kunnen verkopen. Het waren hun giften aan de gemeente die ervoor zorgden dat John en Annelies hun topsalaris konden ontvangen, het nieuwe gebouw gekocht kon worden en alle televisie-uitzendingen gemaakt konden worden. Giften waarvan ze nu voelen, dat ze die niet helemaal vrijwillig gaven, maar onder manipulatie en dwang van het leiderschap. “Hoe dom hebben we kunnen zijn!”, is een zin die ik meerdere malen tegenkom.

Nu ze weg zijn, zijn ze niet alleen hun geld kwijt, maar ook de droom waarin ze geloofden. Sommigen zullen de komende tien jaar bezig zijn hun schulden af te betalen. Wat bitter voor ze!

(wordt maandag vervolgd)

24. Doe ik het met liefde?

Een gesprek met mijn dochter Sanne over John tijdens ons weekendje weg heeft veel in me losgemaakt. Ik meet mij aan John’s succes. Sanne vindt mij echter ook succesvol. “Kijk nou naar wat je doet. Ok, het is niet iets groots of massaal, maar je doet het toch met liefde. Daar gaat het toch om.” Maar is het wel zo gemakkelijk?

“Je doet het toch met liefde.” Dat is wel duidelijk voor mijn dochter. Maar liefde voor wie? Voor mij is dat niet altijd even duidelijk. Ik verwijt het John dat hij alles doet uit liefde voor zichzelf. Ik kan me niet voorstellen dat er in al zijn motivatie nog maar een greintje liefde voor Jezus of voor de ander zit. Ik weet ook dat als John dit zou weten, hij dit tot het uiterste zou ontkennen. Ik denk dat hij ervan overtuigd is dat hij alles uit liefde voor Jezus en voor de mensen die hem toevertrouwt zijn, doet.

Als ik naar mezelf kijk, twijfel ik maar al te vaak aan mijn motivatie. Ik weet van mezelf dat er zoveel meer meespeelt in mijn motivatie om een voorganger te zijn. De innerlijke liefde voor Jezus en mensen speelt hierin maar helaas een kleine rol. Het draait voornamelijk om mij. Soms kan het mij bang maken als ik me bewust wordt van deze motivaties en weet dat het in mijn werk boven alles om mij draait.

Ik wou dat het anders was. Ik wou dat ik weer achttien was en kon leven in de veronderstelling dat alles in mijn leven slechts om Jezus en zijn evangelie draaide. Ik wou dat de jaren je niet zo vervormde, of beter gezegd, je ogen niet openden voor hetgeen wat je werkelijk motiveert. Wat dat betreft, lijk ik sprekend op John. Alleen kan ik het beter camoufleren en pik ik er minder vruchten van. Maar de honger is misschien wel dezelfde.

Moet ik dat nu allemaal aan mijn dochter uitleggen?

23. Een weekend weg met Sanne (2010)

Ik ben een weekend weg met mijn dochter Sanne die dit jaar twaalf is geworden. Tijdens een boswandeling in de Veluwe vertel ik haar over John.

“Waarom volg je hem?”, vraagt ze me. Een goede vraag. “Omdat zijn succes me integreert. Ergens zou ik ook wel zo succesvol willen lijken”, vertel ik haar, terwijl ik denk “Waarschijnlijk ben ik gewoon jaloers”.

“Wat heeft hij dan?” Het rijtje flitst door mijn hoofd: “Een gemeente met 1300 leden, landelijk aanzien, mensen die hem op handen dragen en blindelings volgen, een losstaande villa in Blaricum, een huis in Portugal, een fortuin op de bank, een Mercedes, een BMW en een persoonlijke assistente. Bij dat laatste krijg ik altijd een beeld van Meg Ryan op haar mooist, maar ik heb zijn persoonlijke assistente nog nooit gezien. Misschien is het wel een gepensioneerde zuster...”

“Hij is erg succesvol in zijn werk”, antwoord ik haar.

“Is dat een reden om iemand te volgen? Om geobsedeerd te raken met iemand?”

Tjonge, wat is ze scherp. “Obsessie is een groot woord. Ik voel me verantwoordelijk voor hem.” Hier begrijpt ze logischerwijs helemaal niks van. Waarom voelt haar vader zich verantwoordelijk voor iemand die hij nooit ziet en die veel succesvoller dan hem lijkt te zijn. Ik probeer het uit te leggen.

“We zijn ooit vrienden geweest.” Maar dat kan het toch nooit helemaal zijn. “Ik denk dat we die zomer op een vreemde manier aan elkaar verbonden zijn geraakt.”

“Aan elkaar?”, vraagt ze me. “Volgt hij jou ook?” Ik lach en schud mijn hoofd. “Hij heeft geen flauw idee wat ik doe”, denk ik.

“Maar jij bent toch ook succesvol. Kijk nou naar wat je doet. Ok, het is niet iets groots of massaal, maar je doet het toch met liefde. Daar gaat het toch om.” Ik geef haar een zoen en we lopen verder.

(Wordt morgen vervolgd)

22. Ik hoop dat deze beweging niet van God is

Het artikel van John in de Uitdaging heeft mij echt aan het denken gezet. Pagina’s vol heb ik in mijn dagboek gepend.

John is uitgenodigd voor een geheim beraad op de Veluwe. Samen met twintig andere charismatische leiders beraden ze zich een hele dag hoe ze het best op bewegingen zoals die van Rod Medley kunnen reageren. Ook de mannen van Vuur zijn hiervoor uitgenodigd.

Het beraad blijft niet lang geheim. Door een misverstand stuurt Joel Nieuws heel evangelisch Nederland de notulen toe. Zo kan iedereen lezen wat er in dit beraad gezegd is. Opnieuw valt het me op dat niemand van Vuur zich verdedigt. John had in de notulen echter wel heel wat te zeggen; met name dat hij dacht dat deze beweging niet van God was.

Ik weet niet of ik hierin zo zeker als John kan zijn. Ik ben wel tot de conclusie gekomen dat ik hoop dat deze beweging rond Rod Medley niet van God is. Ik voel me bijna schuldig om dit te zeggen. Je zou het eigenlijk niet mogen zeggen. Maar als deze beweging wel van God is, dan moet ik het serieus nemen. Dan moet ik er naartoe. Als God echt aan het werk is, wil ik dit natuurlijk niet missen.

21. Een omstreden artikel in de Uitdaging (2009)

Vuur, een organisatie van jonge charismatici haalt Rod Medley, een Amerikaanse geloofsgenezer naar Nederland. Twee maanden lang huren ze Ahoy af. Duizenden christenen uit allerlei kerken in Nederland komen hier avond na avond op af. Er zijn claims van genezingen. Net als bij de Toronto Blessing vijftien jaar geleden gebeuren er allerlei manifestaties. Mensen vallen, schudden, lachen, gillen, brullen, huilen. Voor de deelnemers lijkt het een groot feest.

Tot mijn verbazing is John een van de meest uitgesproken tegenstanders van deze beweging. Hij verbiedt zijn gemeenteleden om naar deze avonden te gaan. Ik vermoed dat maar weinig van hen ook daadwerkelijk geweest zijn, terwijl het voor de honderden ex-leden van Joy die wel gingen, waarschijnlijk een soort grote reünie was.

In een lang artikel in het blad Uitdaging schrijft John over de gevaren van het gedachtegoed van organisaties als Vuur die Rod Medley naar Nederland halen en gemeentes laten leegstromen voor ontmoetingen in Ahoy. Hij schrijft over mensen die de kerk als afgedankt zien en vol enthousiasme zijn over emerging churches; hoe dit allemaal wel ten koste gaat van de bestaande kerk die veel mensen kwijtraken. Hij beschrijft de gevaren van de uitingen op deze bijeenkomsten en stelt zijn vragen bij de claims van Rod Medley.

De reacties op dit artikel zijn enorm. De redactie van Uitdaging heeft niet meer zoveel ingezonden brieven op een artikel ontvangen, sinds Roeper, een van hun vaste columnisten had aangegeven te stoppen met schrijven.

Drie maanden achter elkaar worden er twee volle bladzijden met ingezonden brieven aan dit artikel gewijd. De reacties liegen er niet om. Er zijn boze brieven vanuit de emerging hoek die niet vergeleken willen worden met de werkwijze van Vuur. Er zijn briefschrijvers die in Rod Medley de sleutel tot de opwekking in Nederland zien en die John waarschuwen om niet aan de gezalfde des Here te komen - waar had ik dit toch al eerder gehoord? Een aantal brieven gaan over de misleiding die achter Rod Medley zit en hoe de duivel hierdoor de gemeente in Nederland kan misleiden. Het valt me op dat er geen enkele verdedigende brief vanuit Vuur zelf komt. Dit vind ik knap van ze.

De meerderheid van de brieven gaan echter over John zelf. Dat was ook wel te verwachten. Hetgeen waarmee John met de Toronto Blessing groot is geworden, doet hij nu af als gevaarlijk en schadelijk voor het lichaam van Christus. Via een ingewijde van Uitdaging hoor ik dat ook veel ex-leden van Joy geschreven hebben met hun verhalen over misbruik, misleiding en manipulatie binnen de gemeente. Deze brieven worden echter niet in Uitdaging geplaatst. De redactie krijgt zoveel ingezonden brieven dat ze slechts de meest relevante brieven kunnen plaatsen. Deze medewerkster had deze brieven echter wel allemaal gelezen. “Zijn deze verhalen over John waar, denk je?” vroeg ze me. Ik haalde mijn schouders op. Wat kon ik zeggen?

(wordt maandag vervolgd)

20. De Heer wil geritsel horen, geen gerinkel...

Pastoor Michael heeft net een kwartier lang gesproken over de collecte. Automatische incassoformulieren, waarin je kunt aankruizen welk bedrag je wilt geven, zijn uitgereikt. Het valt me op dat het om maandelijkse giften gaan die automatisch van je rekening worden afgeschreven en waar het minimumbedrag dat je kunt aankruizen honderd euro is.

Ik vul mijn formulier niet in, maar stop het in mijn broekzak. In plaats daarvan doe ik een paar euro in de emmer. Ik hoor maar weinig geld in de zaal rinkelen. Pastor Michael heeft ons tijdens zijn collectekwartier uitgedaagd om God niet te beledigen door ons muntgeld in de collecte te doen. Hij haalde het gedeelte aan vanuit het Oude Testament waarin koning David kon horen dat God in beweging kwam door het geritsel in de bomen.

“Het was geen gerinkel, maar geritsel waardoor David wist dat God in beweging was. God is ook hier vandaag in beweging. Laten we hem niet begroeten met het geluid van gerinkel, maar met het geluid van geritsel. We beledigen God als we Hem tekort doen met ons muntgeld. Een beweging van God mag je wat kosten. Wie wil God in beweging zien komen hier in Nederland?”

Een groot gedeelte van de zaal juicht hard mee.

“Het geritsel van beloftes van vijfhonderd en duizend euro wil ik vandaag hier horen. God wil in beweging komen. Maar het moet ons ook wat mogen kosten. Wat mag jou een beweging van God kosten?”

Hij laat een stilte vallen.

“Wil jij een beweging van God in de weg staan doordat het jou niks mag kosten? Wil jij degene zijn die dit blokkeert? Die ervoor zorgt dat God niet kan bewegen? Laten we hem begroeten met geritsel! De Heer is hier. Hij wil in beweging komen. Ik hoor het geritsel al”

Ik vermoed dat er vandaag hier tienduizenden, misschien wel honderdduizend euro opgehaald gaat worden. Hoeveel zal hiervan naar de onkosten van pastor Michael gaan? Ik wil het niet eens weten...

Pastor Michael roept ons op om weer te gaan staan en met hem voor deze twee geweldige mensen te bidden. Ik heb helemaal geen zin om te bidden. Ik voel me gemanipuleerd. Ik wil weg hier...

(wordt zondag vervolgd) 

19. Investeren in paraplu met gaten?

Ik zit in de openingdienst van het nieuwe gebouw van de gemeente van John. Alles heeft een ‘wow’ factor. Het voelt alsof ik in een professioneel concert zit. Na een aantal liederen daalt de band weer af met de lift en wordt de zaal helemaal donker.

Twee grote spotlichten gaan aan. Onder gejuich en geklap komen John en Annelies hand in hand het podium opgelopen. Ze zien er stralend uit. Annelies draagt een prachtige jurk die zo te zien duizenden euro’s gekost moet hebben. John zit strak in het pak. We worden hartelijk welkom geheten.  

De band komt weer omhoog waarna pastor Michael uit Amerika het woord krijgt. Hij vertelt hoezeer hij onder de indruk is van pastor John en pastor Annelies, dat hij ervan overtuigd is dat zij een landelijke roeping hebben en dat het een goede plek is om te schuilen onder hun paraplu. God heeft hen aangesteld als leiders over Nederland en hij roept ons op om onder hun zalving te komen staan. Het beeld wat gelijk in me opkomt, is dat van een paraplu vol gaten. Je wordt hoe dan ook nat. Het doet me denken aan het apostel-verhaal van een paar jaar geleden.

Pastor Michael haalt John en Annelies op het podium en laat hen vertellen over hun nieuwe bediening. De gemeente Joy heeft uitzendrechten gekocht voor de lokale televisiezender. De  diensten van de gemeente Joy worden nu elke zondagmorgen tussen negen en elf uur op TV-Amstel uitgezonden. John vertelt ons dat er elke zondagmorgen duizenden mensen kijken en dat ze plannen hebben om ook landelijk te gaan uitzenden.

Pastor Michael roept ons op om te gaan staan en niet alleen voor pastor John en pastor Annelies te bidden, maar vooral in hen te gaan investeren. Te erkennen welke belangrijke landelijke functie God hen in ons land heeft gegeven door financieel in hen te investeren. Hij gaat hier nog een kwartier over door, waarna er formulieren worden uitgedeeld. Het zijn automatische incassoformulieren, waarop je kunt aankruizen welk bedrag je wilt geven. Het minimumbedrag op het formulier is honderd euro. Het gaat van honderd euro naar tweehonderdvijftig, naar vijfhonderd, duizend, vijfduizend en tienduizend euro.

We krijgen twee minuten de tijd om onze keuze te maken waarna de emmers langs komen. Als ik goed kijk, zie ik dat deze formulieren geen eenmalige incassoformulieren zijn, maar maandelijkse giften die automatisch van mijn rekening zullen worden afgeschreven. Tja...

(wordt morgen vervolgd)

18. Net als bij een professioneel concert

Ik ben op bezoek bij de opening van het nieuwe kerkgebouw van Joy gemeente. En... ik ben onder de indruk.

Het podium in de zaal is enorm. Achter het podium hangt een scherm van twintig meter breed en tien meter hoog. Onze gids vertelt ons dat dit scherm bestaat uit miljarden pixels. Je hebt dus geen projectoren nodig om een beeld hierop te projecteren. Het is eigenlijk een heel groot beeldscherm. Het doet me denken aan de beeldschermen die ik bij concerten van U2 heb gezien, maar ik wist niet dat ze zo groot konden zijn. Maar onze gids gaat alweer verder.

Er is een lift in het podim waardoor de band omhoog kan komen en tijdens de preek weer neer kan dalen. Ik kijk omhoog en zie honderden lampen. Het meisje vertelt ons dat ze een lichtshow kunnen geven waarvoor een popconcert niet onder doet. Bij elke dienst werken er twintig technici en een crew van negen cameramannen, waaronder een camera aan een hele groot kraan die het gehele podium kan bestrijken.

Technici zijn overal druk in de weer, want de openingsdienst begint over een half uur. Onze gids beeindigt de toer, dankt ons hartelijk voor onze aandacht en moedigt ons aan om alvast plaats te nemen in de grote zaal.  Ik houd voor mezelf een plaatsje bezet en ga nog even snel een cappuchino halen in het restaurant.

De dienst begint precies op tijd. De lichten gaan uit. We worden verwelkomd met een geweldige lichtshow. Het podium is leeg. Dan vult het podium zich met rook en komt de band met de lift omhoog. Ze beginnen gelijk te spelen. Het zijn allemaal Engelse liederen overgenomen vanuit de Colorado gemeente. Het beeld op het grote scherm is heel scherp. Ik kan alles precies zien. De technici maken gebruik van computertechniek in het beeldmateriaal. Alles heeft een ‘wow’ factor. Het voelt alsof ik in een professioneel concert zit. Na een aantal liederen daalt de band weer af met de lift en wordt de zaal helemaal donker.

(wordt morgen vervolgd)

17. Nederlands meest vooruitstrevende kerkgebouw (2008)

Op het industrieterrein net buiten Amstelland heeft de gemeente Joy een nieuw gebouw laten bouwen. Het hele project heeft achtentwintig miljoen euro gekost, maar daarmee hebben ze dan ook een van de meest vooruitstrevende kerkgebouwen in Nederland met een zaal waarin wel vierduizend mensen kunnen.

Het gehele leiderschap van evangelisch en charismatisch Nederland is uitgenodigd om bij de officiele opening te zijn. Ook ik heb een uitnodiging ontvangen. Seniorpastor Michael van de Life gemeente in Colorado, waaraan Joy verbonden is gaat de opening verrichten. Ik twijfel nog even of ik zal gaan, maar ik ben te nieuwsgierig. Dit wil ik zien.

Ik ben niet gauw onder de indruk van een gebouw, maar dit is toch wel heel bijzonder. We worden ontvangen door gemeenteleden die ons in groepjes van tien een rondleiding door het gebouw geven. De hoofdingang blijkt helemaal van marmer te zijn. In de ontmoetingshal waar gemakkelijk achthonderd mensen terecht kunnen, is een Starbucks achtig restaurant, waar je kunt dineren.

Er is een hele grote boekenwinkel, misschien wel de grootste evangelische boekenwinkel in ons land. Ik bezoek tientallen kantoren, een speelruimte voor de kinderen waar een indoorspeeltuin niet voor onder doet, een tienercafe met alles erop en eraan. We gaan langs meerdere kinderruimtes.

Dan komen we bij de zij-ingang. Hier zit een secretaresse achter een prachtig eikenhouten bureau. We komen in de buurt van het machtcentrum van deze kerk. We lopen een gang door en komen uit in de beide kantoren van pastoor John en Annelies. Ik vermoed dat ze gelijk zijn aan het kantoor van de directeur van een groot bedrijf. De luxe en macht straalt ervan af.

De tour gaat verder. Langs de televisiestudio’s, de opnamestudio, de kleedkamers en de kamer van de regisseur. Dan staan we voor de deur van de grote zaal. Onbewust houd ik mijn adem in.

De zaal is enorm met duizenden pluche rode stoelen. Maar wat mij gelijk opvalt, is de waterval links van het podium. Het water valt met een enorme straal van vijftien meter hoogte in een groot glazen bad dat op twee meter hoogte boven de grond hangt. De muur naast de waterval is gemaakt van rotsen en het water lijkt zo uit de rotsen te komen. Het is alsof je naar een natuurlijke waterval kijkt. Het glazen bad is een vierkant van ongeveer drie bij drie meter en anderhalve meter hoog. Vanaf het podium kan je via een trap in rotsen het bad instappen. In het bad zwemmen grote vissen. Het geheel lijkt regelrecht uit een subtropisch zwembad of uit de Efteling te komen. Ik ben onder de indruk. Vooral als onze gids ons vertelt dat dit het doopbad van de gemeente is, waar maandelijks twintig mensen gedoopt worden.
 
(wordt morgen vervolgd)
 

16. Onder wiens bedekking sta ik? (2007)

Deel zestien van de serie ‘een ontmoeting met de gezalfde’. Een beetje met tegenzin ben ik vandaag meegesleept naar een landelijke studiedag, waar John een van de hoofdsprekers is.
 
Willow Creek organiseert een dag over kerkelijk leiderschap in Lelystad. Normaliter zou ik niet naar dit soort dagen gaan, maar een aantal collega’s hebben me overgehaald om samen te gaan. Op de folder die ik thuis gestuurd heb gekregen, zie ik dat John een van de hoofdsprekers is. Ik ben benieuwd.

John’s verhaal valt niet tegen. Volgens mij doet hij een korte samenvatting van één van Maxwells boeken over leiderschap. Maxwell is een Amerikaanse goeroe op het gebied van leiderschap en John weet zijn punten goed over te brengen. John is een gemakkelijke spreker om naar te luisteren en gebruikt een groot aantal voorbeelden uit zijn eigen leven en gemeente waarmee het verhaal nog levendiger wordt.

Tijdens de pauze hoor ik meerdere deelnemers vol enthousiasme over zijn verhaal spreken. Als ik koffie ga halen, zie ik hem staan praten met een aantal mensen. Hij kijkt mijn richting uit en we hebben even oogcontact. Ik blijf op een afstandje staan en wacht totdat hij zijn gesprek beëindigt. Na een paar minuten komt hij op me toe gelopen.