Kies de juiste kerk - kies geen kerk

Ik was gevraagd om gisteren op het flevofestival een korte lezing te houden over het onderwerp 'kies een kerk; kies geen kerk'. Lekker confronterend en een thema vol theologische risico's.

Zoals beloofd staat mijn lezing hieronder.

Download lezing_kies_geen_kerk_flevo_festival_2006.doc

Comments

[Geplaatst door: Gert-Jan Kroon]

Hee Matthijs, het was een super seminar! Veel stof tot nadenken. Succes met alles en zet mij op je lijst he.

Groetjes,
Gert-Jan

[Geplaatst door: GL]

ik had graag naar je lezing gekomen.. . Ik was echter drukdrukdruk.

Groet, Geerard

[Geplaatst door: Matthijs]

Gave foto's op je site, Geerard!

Matthijs

[Geplaatst door: GL]

Thanks . . .

[Geplaatst door: Marc]

Mooi verhaal, Matthijs. Heel goed opgebouwd ook. Maar wat een voorzichtigheid aan het eind: "blijf als het even kan in je gemeente wachten, want wat er gebeurt is allemaal nog te experimenteel." Dat begrijp ik eigenlijk niet zo goed. Ik had wel een meer principieel-missionaire insteek van je verwacht. Nu houd je min of meer mensen op hun plek, terwijl je ze ook in beweging kunt zetten...

Ik betwijfel of het argument "zolang je binnen je gemeente nog kunt groeien" sec opgaat. Ik begrijp het wel, maar je kunt evengoed groeien in een missionair project, huisgemeente of andere 'experimentele' vorm van gemeente-zijn. Sterker nog: hoe meer eigen verantwoordelijkheid en hoe meer buiten je comfort-zone, hoe meer je doorgaans groeit.

[Geplaatst door: Gijs]

Ik vind het een lastig punt. Aan de ene kant is het belangrijk om in beweging te komen en te blijven, en er zijn heel wat mensen die een duwtje in de goeie richting kunnen gebruiken. Aan de andere kant, het Flevopubliek is het niet het doorsnee brave kerkpubliek, en je wil ook niet hebben dat iedere puber die het niet naar z'n zin heeft in de kerk, maar iets voor zichzelf gaat beginnen. Je loopt dan het risico dat er heel veel geëxperimenteerd wordt vanuit de verkeerde motieven, of op een verkeerde manier, etc.

Moeten we balans zoeken, of een tussenweg die beide gevaren sterk vermindert? Misschien moet je mensen niet aanmoedigen om te blijven, en ook niet om dan maar te gaan experimenteren, maar om mensen op te zoeken die zich herkennen in de moeiten (ongeveer 90% van mijn generatie) en samen te bespreken en in gebed te brengen wat ze dwars zit en wat God in hen, door hen en voor hen wil doen. Daar zullen experimenten uitkomen, maar (hopelijk) met een betere basis.

Ik ben heel blij en dankbaar dat toen ik voor het eerst dacht: "Dit is niks, er moet meer zijn," ik eerst bij een jeugdkerk kon meewerken en een beetje verantwoordelijkheid dragen, en daarna bij een youth alpha wat meer verantwoordelijkheid. Het gebed, de goede gesprekken (hé, aanbidding en gemeenschap) en de ervaring hebben mij gevormd, gestuurd en klaargestoomd voor nieuwere, grotere dingen. Wat dat ook moge zijn.

[Geplaatst door: Matthijs]

Hoi Marc,

Je zegt: "Wat een voorzichtigheid aan het eind." Uitgaande van de doelgroep van Flevo (leeftijd 16 t/m 25 jaar) wilde ik express voorzichtig zijn. Hoeveel goede nieuwe vormen van gemeente zijn ken jij hier in Nederland? Hoeveel sterven een vroege dood of helpen mensen misschien meer de vernieling in omdat ze teveel verbonden zijn aan een persoon of een bepaalde leer...

Iets nieuws starten en continueren is niet zo gemakkelijk. Ik weet dat er vaak over gepraat wordt, maar de realiteit is anders. (zeg ik als ervaringsdeskundige) Het is niet voor niets dat er in andere landen hele full time trainingen van een aantal jaar ontstaan om mensen voor te bereiden. Wij doen het hier in Nederland over een aantal zaterdagen!

Dus voorzichtigheid is troef! En dan praat ik niet voor de pioniers, maar voor de meute die geen pioniers zijn en zich gewoon willen aansluiten. Als die dat kunnen, denk ik, dat zij beter in hun gemeente kunnen blijven omdat we in onze ontwikkeling hier nog niet aan toe zijn...

Mee eens?

[Geplaatst door: Marc]

Ja, daar kan ik me op hoofdlijnen wel in vinden. De initiatieven die er zijn zitten nog volop in de experimentele fase. Toch ook een paar reflecties:

1. Bij de doelgroep 16-25 kies ik meestal als insteek dat jongeren naast hun huidige gemeente overal Jezus kunnen brengen en dus gemeente kunnen zijn, ook op school. Ik denk dat de Lighthouse-benadering (bidden, Jezus delen, praktisch dienen) heel geschikt is als alternatieve vorm van gemeente op middelbare scholen. De groep die studeert spreek ik meestal wat directer aan met een visie om missionaire kleine groepen te starten op de universiteit. Simple church is daar erg geschikt voor en kan ook vanuit studentenverenigingen worden opgezet. Onderschat het potentieel van deze doelgroep niet. Kijk eens op http://www.campuschurch.net. Pas een paar jaar geleden begonnen, nu al op bijna alle grote Amerikaanse universiteiten.

2. Het lijkt me dat als je charismatische gemeenten mijdt, het met schade in de levens van mensen wel mee zal vallen. ;-) Kijk, je kunt natuurlijk ook gezonde richtlijnen aanreiken waar je op moet letten als je je bij een gemeentestichtend project (of überhaupt een gemeente) aansluit.

3. Iets nieuws starten is niet zo makkelijk. Klopt. Hoewel dat met kleine missionaire cellen zoals hierboven beschreven heel erg meevalt. Het is niet te vergelijken met een missionair project als In de Praktijk. Bovendien vind ik dat er tevaak gezegd wordt "dat kunnen ze nog niet, ze zijn nog te jong," terwijl we ze ook geen enkele training en coaching aanbieden.

Al met al neem ik liever het risico dat jongeren in beweging komen (als het even kan met training en coaching) en leren door fouten te maken, dan dat ze op zondag kerkbanken blijven warmhouden. Laten we wel zijn: ook de jeugdkerken zijn overwegend door jongeren zelf uit de grond gestampt, en doen qua kwaliteit van diensten meestal niet onder voor die op zondag. Dus ik ben er niet zo bang voor dat het allemaal in de soep loopt. En als dat wel zo is, is dat dan erger dan de subculturele 'soep' waar de meeste kerken vandaag de dag in rondzwemmen?

[Geplaatst door: daniel]

Ik wil nog wel even reageren op Marc's laatste comment. Ben je niet HEEL erg negatief over de gevestigde kerken? Ik bedoel, in grote lijnen herken en deel ik je kritiek, maar ik ontmoet erg veel jongeren (en ook ouderen trouwens!) uit gevestigde kerken die ontzettend gepassioneerd zijn voor Jezus en echt proberen uit te reiken naar de wereld om hen heen, in woord en daad. Ook, al gaat het (te) langzaam, zie ik binnen gevestigde kerken steeds meer beweging en verlangen ontstaan richting missionair gemeente zijn.

[Geplaatst door: Marc]

Ha Daniel,

Klopt. Je formuleert het goed: er is *beweging richting* missionair gemeente-zijn. Er zijn altijd tekenen van hoop.

Uit recent Europees onderzoek van emRG, een partnerschap van verschillende zendingsorganisaties, blijkt dat in Nederland een op de tien kerken missionair is. Dat betekent wel dat de overgrote meerderheid (90 procent) nog steeds lekker ronddobbert in wat ik de christelijke subcultuur noem. Kijk, ik ben van nature een optimist en geloof dat God altijd minderheden gebruikt om zijn heilsplan uit te voeren, dus net als jij put ik hoop uit de 10 procent. Maar dat neemt niet weg dat de kerk in Nederland (als collectief) in een Laodicea-achtige existentiele crisis verkeert. Door dat weg te redeneren halen we de urgentie weg en helpen we onszelf niet.

Trouwens nog iets over die 10 procent: missionair wil nog niet zeggen dat er (zoals Hans Eschbach van het EWV wil) dochtergemeenten worden gesticht. Naar schatting een op de 25 gemeenten krijgt kindjes. Stel je eens voor dat maar 4 procent van de vrouwen in Nederland vruchtbaar zou zijn, wat zou dat voor de toekomst van Nederland betekenen? Is dat een existentiele crisis of niet? Dat is wel de situatie van de kerk.

[Geplaatst door: daniel]

Hoi Marc, Dat onderzoek waar je aan refereert, is dat ergens op te vragen / te downloaden? Heeft het nog meer te melden over Nederland? Hoe is men aan deze cijfers gekomen? Ik ben er erg benieuwd naar. Googelen leverde niet zo heel veel op. Maar deze cijfers zijn idd shocking. Groet, Daniel

[Geplaatst door: Rudolf Roos]

Ik heb de afgelopen dagen gelezen over wat er allemaal over gemeente en 'gemeente zijn' geschreven word op deze blog (+ op wat andere plekken).

Ik zelf werd een paar maanden geleden met de vraag geconfronteerd of ik 'gewoon een levende steen wilde zijn' of dat ik per se God's totaalplaatje wilde zien. Ben ik bruikbaar om zelf gebouwd te worden, of wil ik eigenlijk architect zijn en het gebouw ontwerpen. God wilde mij als levende steen, niet als architect.

Als ik nu simpelweg leef en leer om erop te vertrouwen dat Jezus spreekt en door mij heen leeft, kan ik dan hem niet vertrouwen om zijn gemeente te bouwen? Dat is iets wat je iedereen mee kunt geven, toch?

Uiteindelijk gaat het simpelweg om Jezus, toch? Niet 'gemeente zijn', maar Hij als persoon staat centraal.

Misschien is dit ook wel een poging voor mezelf om mijn grote enthousiasme voor jouw praktische stukjes, Matthijs, samen te brengen met de gemengde gevoelens die ik heb bij je theoretische stukken over 'gemeente zijn'. Ik mis daar de simpelheid van gewoon Jezus. Of lijkt dat maar zo en mis ik hier gewoon een achtergrond (gpw of theologie)?

[Geplaatst door: Marc]

Daniel, hier de persberichten hierover. Hopelijk vindt Matthijs het goed dat ik het integraal plaats.

---

INHOUD:

1. Hoe christelijk is Europa?
2. Nederland in de rode cijfers
3. De vijf potentiële 'hotspots' van Europa
4. DAWN wil één miljoen nieuwe gemeenten in Europa

---

1. Hoe christelijk is Europa?

De afgelopen twee jaar hebben verschillende zendingsorganisaties in Europa hun krachten gebundeld in de European Missions Research Group (emRG), een strategisch samenwerkingsverband dat als doel heeft Europa als zendingsveld beter in kaart te brengen. Begin maart verscheen het eerste onderzoeksrapport van emRG onder de naam 'The European Spiritual Estimate'(ESE), waarin antwoord wordt gegeven op de vraag 'Hoe christelijk is Europa?'

Volgens de ESE is weliswaar 72,7% van de Europeanen 'cultureel geaffilieerd' met het christendom, maar is naar schatting slechts 4,12% actief begaan met de geestelijke conditie van zijn vrienden en buren. De ontvankelijkheid voor het evangelie is vrij laag in Europa. Slechts 3,84% van de Europeanen zou Jezus Christus als Heer en Redder willen aannemen en deel willen worden van een plaatselijke gemeente, als het Evangelie op een voor hem relevante manier zou worden gepresenteerd. Er is naar schatting slechts één missionaire (actief en structureel getuigende) gemeente op elke 27.749 Europeanen. Per 318 bestaande gemeenten wordt slechts één nieuwe gemeente gesticht.

Volgens de ESE is het land met het laagste kerk-per-inwoner-ratio Servië en Montenegro, gevolgd door Slovenië, Macedonië, Bosnië, Cyprus, Polen en Griekenland. De Balkan, ten tijde van Paulus de bakermat van het Evangelie in Europa, is nu het minst-bereikte deel van het continent.

Voor de ESE maakte emRG gebruik van de 'Wisdom of Crowds'-benadering, een onderzoeksmethode gebaseerd op de schattingen van een grote en diverse groep mensen. De ESE zal jaarlijks worden herhaald om veranderingen in het geestelijk landschap te meten en de betrouwbaarheid verder te vergroten.

Het volledige rapport staat online:
http://emrg.friderich.net

(c) www.joelnews.org (overname met bronvermelding)

---

2. Nederland in de rode cijfers

Volgens 'The European Spiritual Estimate' (ESE), een onderzoek van de European Missions Research Group (emRG) naar Europa als zendingsveld, is er naar schatting maar één missionaire (actief en structureel getuigende) gemeente op elke 27.749 Europeanen. In China is dat één gemeente per 1.766 inwoners, en in India één gemeente per 2.413 inwoners. Wereldwijd is Europa hiermee een van de grootste missionaire uitdagingen geworden.

Tegen de verwachting in doet Nederland het in de ESE slechter dan het Europese gemiddelde, met maar één missionaire gemeente op elke 40.000 inwoners. Dat is voor heel Nederland een totaal van 400 missionaire gemeenten. Afgezet tegen een totaal aantal kerkelijke gemeenten van rond de 4.000, betekent dit dat gemiddeld één op de tien gemeenten in Nederland missionair-gericht is.

Volgens Marc van der Woude, uitgever van e-zine Joel News en een van de deelnemers aan de ESE, betekent dit dat negen op de tien gemeenten in Nederland meer bezig is met de eigen beslommeringen dan met mensen die Jezus nog niet kennen. "Met missionair worden geen gemeenten bedoeld die eens per jaar deelnemen aan een evangelisatie-actie, of heel bescheiden een Alpha-cursus aanbieden. Het zijn groepen die structureel en intentioneel, en met betrokkenheid van de meeste leden, mensen in hun omgeving met Jezus bekend maken. Dat missionair-zijn zit als het ware in het DNA van zo'n gemeente, het is een levensstijl, een passie, veel meer dan activisme."

De implicatie van de ESE is dat alleen missionaire gemeenten daadwerkelijk bijdragen aan de herevangelisatie van Europa. Voor negen van de tien gemeenten in Nederland lijkt enige herbezinning dus op zijn plaats.

Het volledige rapport staat online:
http://emrg.friderich.net

Infographic:
http://www.joelnews.nl/docs/esegochurches.jpg

(c) www.joelnews.org (overname met bronvermelding)

---

3. De vijf potentiële 'hotspots' van Europa

Meer dan ooit is Europa een zendingscontinent geworden. Toch zijn er vijf regios in Europa die potentiële 'hotspots' voor het Evangelie vormen, omdat ze een bovengemiddelde receptiviteit (ontvankelijkheid) voor het Evangelie hebben. Deze transnationale of subnationale regios zijn:

a. het Noord-Adriatische gebied (Noordoost-Italië en Slovenië);
b. Transylvanië, Moldavië and Bessarabië (een regio die delen van Roemenië, Moldavië en Oekraïne omvat);
c. de Schmalkaldische zone (de Duitse deelstaten Beieren, Saksen, Saksen-Anhalt en Thüringen);
d. Rumelië (Macedonië en delen van Bulgarije);
e. de Pale (Oost-Polen en delen van Slowakije en Oekraïne).

Deze vijf 'hotspots' vormen de meest recente uitkomst van 'The European Spiritual Estimate', een onderzoek van de European Missions Research Group (emRG) naar Europa als zendingsveld. Volgens emRG-onderzoeker Scott Friderich is de geschatte receptiviteit voor het Evangelie in deze regios beduidend hoger dan het Europese gemiddelde. "Terwijl in de rest van Europa naar schatting 3,8% van de mensen positief reageert op een persoonlijke en relevante presentatie van het Evangelie, is dat in het Noord-Adriatische gebied 7,9%, meer dan tweemaal zoveel," zegt Friderich.

Hij benadrukt dat meer onderzoek nodig is, maar dat deze 'hotspots' in ieder geval een indicatie zijn dat de grond hier rijp en klaar is. "Als het Evangelie hier wortel schiet, kunnen we na een relatief langzame start opeens een snelle escalatie zien, waardoor het Evangelie zich in deze gebieden snel kan verbreiden," zegt Friderich. "Ik geloof dat we deze gebieden goed in de gaten moeten houden. Ze konden wel eens het epicentrum worden van nieuwe dingen die God in Europa doet."

Het volledige rapport staat online:
http://emrg.friderich.net

Infographic:
http://www.joelnews.nl/docs/esehotspots.jpg

(c) www.joelnews.org (overname met bronvermelding)

---

4. DAWN wil één miljoen nieuwe gemeenten in Europa

Wereldwijd zijn voor het jaar 2020 zeker 20 miljoen nieuwe gemeenten nodig. Dat zegt DAWN, een internationaal opererend netwerk van gemeentestichtende kerkgenootschappen en zendingsorganisaties, dat vorige maand in Zuid-Afrika bijeenkwam. DAWN adopteerde de 20 miljoen nieuwe gemeenten voor 2020 als haar visionaire doel voor de komende jaren. DAWN is de afkorting van Discipling A Whole Nation (een verwijzing naar de zendingsopdracht in Mattheüs 28) en vertaalt dit naar een levende gemeente in het bereik van elke inwoner van een land. Omdat DAWN gebed als de motor achter gemeentestichting ziet, heeft het netwerk zich ook tot doel gesteld om voor 2020 in totaal 100 miljoen voorbidders te mobiliseren.

Van de 20 miljoen nieuwe gemeenten neemt Azië er 9 miljoen voor zijn rekening (inclusief Australië en Oceanië), Afrika 4 miljoen, Noord-Amerika 3 miljoen, Latijns-Amerika 3 miljoen en Europa 1 miljoen. "Europa lijkt hiermee hekkesluiter," zegt Marc van der Woude, uitgever van e-zine Joel News, en vertegenwoordiger van DAWN in Nederland. "Maar 1 miljoen is voor een continent waar de kerk in ledental afneemt zonder meer een uitdaging. Voor Nederland betekent dit pakweg 20.000 nieuwe gemeenten voor 2020. Voor een stad als Utrecht 400 nieuwe gemeenten. Dat is haalbaar als elke bestaande gemeente vier nieuwe gemeenten start. Idealiter levert dat in 2020 een levende gemeente in het bereik van elke 750-1000 inwoners op."

DAWN Europa benadrukt dat kerken zich bij gemeentestichting het beste kunnen richten op het starten en vermenigvuldigen van (netwerken van) kleine groepen, in plaats van congregaties en gebouwen na te streven. Relatiegerichte kleine groepen passen beter in deze tijd, zijn missionair vaak sterker, en eenvoudiger te leiden en te vermenigvuldigen.

Wereldwijd is er de laatste jaren een sterk groeiend momentum voor gemeentestichting. In India, Afrika, en zelfs Noord-Amerika is sprake van exponentiële groei. Joel News, het e-zine voor gebed en opwekking, besteedde er onlangs een speciale editie aan, met drie spraakmakende nieuwsberichten over gemeentestichting in deze tijd.

DAWN-websites:
http://www.dawnministries.org (internationaal)
http://www.dawneurope.net (Europa)
http://www.dawnnederland.nl (Nederland)

Joel News International speciale DAWN-editie:
http://www.joelnews.org/news-en/jn541.htm

(c) www.joelnews.org (overname met bronvermelding)

[Geplaatst door: daniel]

Marc, bedankt! Daniel